यस्तै एउटा रोचक तर सन्देशमूलक अनुभव एक चिकित्सकले आफ्नो ओपीडीमा आएका मधुमेहका बिरामीसँगको संवादमार्फत साझा गरेका छन्।
बिहीबार उपचारका लागि आएका ती बिरामीको रगतमा चिनीको मात्रा बढेको देखिएपछि चिकित्सकले उनको खानपान र धूमपान तथा सुर्ती सेवनको बानीबारे सोधे। प्रश्न सुन्नेबित्तिकै ती बिरामीले खल्तीबाट खैनीको बट्टा निकाले।
चिकित्सकले कहिलेदेखि खैनी खाने गरेको भनेर सोध्दा उनले बाल्यकालदेखिको एउटा रोचक प्रसङ्ग सुनाए।
उनका अनुसार बाल्यकालमा उनका बुबा र काका बिहानै मर्निङ वाकमा जाने गर्थे। उनीहरू घर फर्किँदा बालबालिका भर्खर ब्युँझिरहेका हुन्थे।
घर फर्किएपछि उनका बुबाले खल्तीबाट खैनीको बट्टा निकाल्थे। त्यसपछि खुट्टामाथि खुट्टा राखेर खैनी मुखमा हाल्थे र चिया पिउँथे। बुबाको त्यो शैली उनलाई निकै आकर्षक लाग्थ्यो।
एक दिन उनले बुबालाई बट्टाभित्र के छ भनेर जिज्ञासा राखे। जवाफमा बुबाले हाँस्दै त्यसलाई ‘भगवानको प्रसाद’ भएको बताए।
परीक्षा नजिकिँदै गरेको भन्दै उनले पनि भगवानको प्रसाद आफूलाई दिन आग्रह गरे। त्यसपछि बुबाले उनलाई थोरै खैनी खान दिए।
त्यही घटनापछि उनले खैनीलाई भगवानको प्रसाद ठानेर सेवन गर्न थाले। बाल्यकालमा सुरु भएको त्यही बानी अहिले पनि छुटाउन नसकेको उनले चिकित्सकलाई सुनाए।
खैनी स्वास्थ्यका लागि हानिकारक हो भन्ने आफूलाई राम्ररी थाहा भए पनि पुरानो बानी त्याग्न कठिन भइरहेको उनको भनाइ थियो। श्रीमती र छोराछोरीले समेत खैनी छोड्न आग्रह गर्ने गरे पनि मनबाट त्यसको लत हटाउन नसकेको उनले बताए।
आफ्नो अवस्थालाई बलिउड अभिनेता आमिर खानको चलचित्र ‘पीके’ को ‘रङ नम्बर’ प्रसङ्गसँग तुलना गर्दै उनले बुबाले पनि आफूलाई गलत सन्देश दिएको जस्तो लागेको सुनाए।
बिरामीको यो प्रसङ्गले ओपीडीमा हाँसो त ल्यायो नै, बालबालिकाले अभिभावकबाट सिक्ने व्यवहार र त्यसले भविष्यमा पार्न सक्ने प्रभावबारे गम्भीर सन्देशसमेत दिएको चिकित्सकले उल्लेख गरेका छन्।
बालबालिकाले आफूभन्दा ठूलाको व्यवहारलाई सहजै अनुकरण गर्छन्। त्यसैले अभिभावकले अपनाउने बानीले उनीहरूको सोच र जीवनशैली निर्माणमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ।
माया गर्ने अभिभावकले समेत अनजानमा बालबालिकालाई गलत बानी सिकाउन सक्छन्। बाल्यकालमा सामान्य ठानेर सुरु गरिएका यस्ता व्यवहार पछि गएर लतका रूपमा विकास हुन सक्छन्।
खैनी, सुर्ती, गुट्खा वा चुरोट जुनसुकै रूपमा सेवन गरे पनि सुर्तीजन्य पदार्थ स्वास्थ्यका लागि हानिकारक हुन्छन्। यिनको सेवनले मुखको क्यान्सरलगायत विभिन्न गम्भीर रोगको जोखिम बढाउँछ।
त्यसैले बालबालिकालाई सानैदेखि स्वस्थ बानी सिकाउनु र आफूले पनि उदाहरणीय व्यवहार देखाउनु आवश्यक छ।
बाल्यकालमा अभिभावकबाट सिकेको हरेक बानी राम्रो हुन्छ भन्ने छैन। त्यसैले स्वास्थ्यलाई हानि पुर्याउने बानीलाई परम्परा, मनोरञ्जन वा सामान्य व्यवहारका रूपमा स्वीकार गर्नु हुँदैन।