राष्ट्रिय सभामा नेपाली काँग्रेस संसदीय दलकी नेता कमला पन्तले विपद् आएपछि उद्धार गर्ने परम्परा अन्त्य गर्दै विपद् आउनुअघि नै आवश्यक तयारी र पूर्वसूचना प्रणालीलाई प्रभावकारी बनाउन सरकारसँग माग गरेकी छन् ।
शुक्रबार राष्ट्रिय सभाको बैठकमा बोल्दै पन्तले नागरिकको सुरक्षा राज्यको प्रमुख जिम्मेवारी भएको बताइन् । जहाँ नागरिक सुरक्षित हुन्छन्, त्यहाँको सरकार नागरिकप्रति संवेदनशील र जिम्मेवार रहेको बुझ्न सकिने उनको भनाइ छ ।
उनले संसदले पटक–पटक विपद् आउनुअघि नै आवश्यक तयारी गर्न सरकारको ध्यानाकर्षण गराए पनि राज्यले त्यसलाई पर्याप्त रूपमा कार्यान्वयन नगरेको बताइन् । पन्तले विपद् व्यवस्थापनका क्षेत्रमा विज्ञहरूले दिएका सुझाव र अध्ययनलाई सरकारले व्यवहारमा कार्यान्वयन गर्नुपर्नेमा जोड दिइन् ।
उनका अनुसार विपद् जोखिम न्यूनीकरणका लागि पूर्वतयारीलाई प्राथमिकतामा राख्न आवश्यक छ । उनले जल तथा मौसम विज्ञान विभागले नदी, मौसम, जलविज्ञान तथा पूर्वसूचना प्रणालीसँग सम्बन्धित सरकारी जिम्मेवारी निर्वाह गर्दै आएको उल्लेख गर्दै विभागको प्राविधिक तथा संस्थागत क्षमता थप वृद्धि गर्नुपर्ने बताइन् ।
पूर्वसूचना प्रणालीलाई केन्द्र वा जिल्ला तहमा मात्र सीमित नराखी स्थानीय तह हुँदै जनताको घरदैलोसम्म पुर्याउनुपर्ने उनको भनाइ छ । पन्तले नेपालका सबै नागरिकसँग मोबाइल वा स्मार्टफोनको पहुँच नरहेको उल्लेख गर्दै विपद्सम्बन्धी सूचना प्रवाहमा रेडियोलाई प्रभावकारी माध्यमका रूपमा प्रयोग गर्नुपर्ने बताइन् ।
उनले भनिन्, ‘यो नागरिकको सुरक्षाको विषय हो । जहाँ नागरिक सुरक्षित हुन्छन्, त्यहाँको सरकार जिम्मेवार, संवेदनशील र जनताप्रति उत्तरदायी छ भनेर बुझ्नुपर्छ । नेपालमा विपद् आएपछि उद्धार गर्ने होइन, विपद् आउनुअघि नै तयारी गर्ने संस्कृतिको विकास गर्नुपर्छ ।
हामीले संसद्बाट पटक–पटक सरकारको ध्यानाकर्षण गराएका छौँ । विपद् आउनुअघि सरकारले कति तयारी गरेको छ ? तर राज्यले त्यसलाई गम्भीरतापूर्वक सुनेको देखिएन । विपद् कसरी आउँछ, त्यसको जोखिम कसरी घटाउन सकिन्छ भन्नेबारे विज्ञहरूले निरन्तर सुझाव दिइरहेका छन् । राज्यले ती सुझावलाई व्यवहारमा कार्यान्वयन गर्नुपर्छ ।
जल तथा मौसम विज्ञान विभागले नदी, मौसम, जलविज्ञान तथा पूर्वसूचना प्रणालीसम्बन्धी जिम्मेवारी निर्वाह गर्दै आएको छ । यसको क्षमता अझ बढाउनुपर्छ र पूर्वसूचना प्रणालीलाई स्थानीय तह हुँदै जनताको घरदैलोसम्म पुर्याउनुपर्छ ।
सबै नागरिकसँग मोबाइल वा स्मार्टफोन हुँदैन । आज पनि ग्रामीण क्षेत्रका नागरिकका लागि सूचना प्राप्त गर्ने महत्त्वपूर्ण माध्यम रेडियो हो । किसानले खेतको कुनामा रेडियो राखेर काम गर्छन् । त्यसैले सरकारको विपद् पूर्वसूचना प्रणाली किसान र आम नागरिकसम्म सहज रूपमा पुग्ने गरी विकास गर्नुपर्छ । प्रश्न यही हो, के सरकारले किसान र आम नागरिकको वास्तविक आवश्यकतालाई बुझेको छ ?’
उनले विपद् जोखिममा रहेका समुदाय, विशेषगरी किसानसम्म समयमै पूर्वसूचना पुर्याउने प्रभावकारी संयन्त्र निर्माण गर्न सरकारको ध्यानाकर्षण गराइन् ।