बाढीले ठूलो क्षति गरेको छ, जतिसक्दो छिटो उद्धार गरौँः मोहन आचार्य

तिब्बततर्फबाट रसुवाको भोटेकोशीमा आएको बाढीले ठूलो क्षति गरेको छ ।
तर क्षतिको यकिन विवरण संकलन गर्न भने समस्या भएको राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्युनिकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले जनाएको छ । रसुवामा आएको ठूलो बाढीका कारण रसुवामा प्रहरी चौकी, भन्सार कार्यालय र हेल्प पोस्टमा क्षति पुगेको प्रारम्भिक जानकारी आएको प्राधिकरणकी प्रवक्ता शान्ति महतले जानकारी दिनुभयो । उहाँकाअनुसार बाढी बुधबार बिहान करिब ८ः४० बजे नेपाल प्रवेश गरेको थियो । बाढी रसुवा, नुवाकोट हुदैँ धादिङको गल्छीसम्म पुगेको तर क्षतिको विस्तृत विवरण भने आइनसकेको उहाँको भनाई छ । बाढीका कारण नेपाल टेलिकम र एनसेलका टावरमा क्षति पुगेका कारण सूचना प्रणालीमा समस्या आएको छ । दुवै दूरसञ्चार कम्पनीसँग समन्वय गरी सेवा पुनः सञ्चालन तथा टावर मर्मतको काम भइरहेको उहाँले जानकारी दिनुभयो । बाढी प्रभावित क्षेत्रमा उद्धारका लागि नेपाली सेनाका तीनवटा हेलिकप्टर परिचालन गरिएको उहाँले जानकारी दिनुभयो । स्वास्थ्यकर्मीसहितको हेलिकप्टरसमेत प्रभावित क्षेत्रमा पुगेको प्राधिकरणले जनाएको छ । केही व्यक्तिलाई उद्धार गर्नुपर्ने जानकारी आएपछि तत्काल हेलिकप्टर पठाइएको र तीन जनाको हेलिकप्टरमार्फत उद्धार गरिएको महतले जानकारी दिनुभयो ।
उहाँले भन्नुभयो, ‘मनसुन कमाण्ड पोष्टको बैठक भर्खरै सम्पन्न भएको छ । हामीहरुलाई ९ बजेतिर जानकारी प्राप्तअनुसार रसुवागढी नाकाबाट बाढी ठूलो बाढी आयो र त्यसबाट विभिन्न प्रहरी चौकीहरु, भन्सार कार्यालयहरु, त्यसपछि हेल्प पोस्टहरुमा केही असर गरेको भन्ने सम्म जानकारी छ । पछिल्लो जानकारी अनुसार बाढी धादिङको गल्छीमा आइपुगेको करीब आधा घण्टा जति हामीले थाहा पाएका छौ । त्यसमा क्षतिको विवरण आइसकेको छैन । त्यहाँ एनटीसी, एनसेलका टावरहरु पनि बाढीले गर्दा क्षति भएका छन्, त्यसकारण क्षतिको विवरण संकलन गर्न सकिएको छैन । एनसेल, एनटीसीमा पनि हाम्रो सम्पर्क भएर उहाँहरुले मर्मत गर्ने काम पनि गरी राख्नु भएको छ । अहिले प्रधानमन्त्रीज्यूको अध्यक्षतामा राष्ट्रिय परिषदको बैठक बसिरहेको छ । माननीय गृहमन्त्रीज्यूको अध्यक्षतामा हाम्रो कमाण्ड पोष्टको बैठक सम्पन्न भइसकेको छ । त्यहाँ आवश्यकताअनुसार हामीले दुई वटा अघि नै र अहिले फेरी एउटा थप गरेर तीन वटा हेलि हेलिहरु नेपाली सेनाको हेलिकप्टरहरु चाहीँ पठाइसकेका छौ । त्योसँगसँगै स्वास्थ्यकर्मी सहितको हेलि पनि अह पुगेको छ । हामीलाई क्याजुअल्टीहरु यति भन्ने छैन । एक दुईवटा केसमा रेस्क्यु गर्न प¥यो भनेर हामीलाई जानकारी आएको पनि थियो । हामीले हेलिहरु तुरुन्तै पठाइसकेका छौँ ।’
बाढी हिमनदी पग्लिएर आएको हुनसक्ने देखिएको प्रारम्भिक अनुमान प्राधिकरणले गरेको छ । प्रवक्ता महतका अनुसार हिउँपहिरोका कारण नदी थुनिएको र केही समयअघि उक्त अवरोध खुलेपछि एक्कासि ठूलो बाढी आएको प्रारम्भिक निष्कर्ष छ । यद्यपि यसको आधिकारिक पुष्टि हुन बाँकी रहेको उहाँले बताउनु भयो । गत वर्ष पनि सोही क्षेत्रमा मनसुन सुरु हुने समयमा बाढी आएको थियो । त्यसबेला तिब्बततर्फको भोट्खोला क्षेत्रमा विस्फोटसम्बन्धी रिपोर्ट आएको थियो। यसपटक पनि बाढीको स्रोत नेपालबाहिर रहेको प्रारम्भिक अनुमानपछि नेपालले चीनसँग सीमा–पार विपद् जोखिम न्युनिकरण तथा पूर्वसूचना प्रणालीमा थप समन्वय गर्नुपर्ने आवश्यकता देखिएको प्राधिकरणले जनाएको छ । प्रवक्ता महतका अनुसार तिब्बततर्फ घटना भएकाले नेपालमा बाढी प्रवेश गरेपछि मात्रै प्रारम्भिक सूचना प्राप्त भएको थियो । नेपाल–चीनबीच विपद् जोखिमसम्बन्धी पूर्वसूचना र समन्वयलाई थप प्रभावकारी बनाउन सम्झौता गरेर अघि बढ्नुपर्ने आवश्यकता देखिएको उहाँले बताउनु भयो । बाढीको अवस्था र उद्धार तथा राहत व्यवस्थापनबारे प्रधानमन्त्रीको अध्यक्षतामा राष्ट्रिय परिषद्को बैठक बसिरहेको छ । यसअघि गृहमन्त्रीको अध्यक्षतामा मनसुन कमान्ड पोस्टको बैठक सम्पन्न भएको थियो ।
उहाँले भन्नुभयो, ‘अहिले हाम्रो ठ्याक्कै भेरिफाइड त हुन बाँकी छ। तर हामीले अहिले प्रारम्भिक रुपमा हेर्दाखेरि यो आइस मेल्ट नै हो । पहिला त्यहाँको नदी थुनिएको थियो । केही समय अगाडि त्यो नदी थुनिएको र अहिले खुलेको भएर एक्कासि बाढी आएको भन्ने छ । अझ आधिकारिक आउने बाँकी छ । गत वर्ष पनि लगभग मनसुन सुरु हुनेबित्तिकै भएको थियो भने अहिले पनि यो अवधिमा भएको छ । यो चाईनापट्टी नै भएको हुनसक्छ, यतापट्टि भएको भए हामीलाई अलि पहिले नै थाहा हुन्थ्यो । यो समस्याहरु अलिकति बढ्न थालेको छ, हामीले चाइना सरकार र नेपाल सरकार बीच एमओयू गरेर अगाडि बढ्नुपर्ने अलि बढी आवश्यकता देखिएको छ । अहिले हामीले सबै निकायहरुलाई विपद् सम्बद्ध सबै निकायहरुलाई परिचालन गर्ने स्थानीय प्रशासन, स्थानीय पालिकादेखि लिएर गैरसरकारी संस्था जे जति छ, हामीले निजी क्षेत्रसँग हेलिकप्टर संस्था, वायुसेवा कम्पनी, ¥याफ्टिङ एसोसिएसनहरुसँग हामीले एमओयु गरेका थियौँ । त्यही अनुसार उहाँहरुलाई पनि हामीले परिचालन गरिसकेका छौँ । निजी क्षेत्रको ३४ वटा हेलिकप्टरलाई अन्त कहिँकतै पनि परिचालन नगर्नु भनेर निर्देशन भइसकेको छ । आवश्यकता अनुसार त्यहाँ पनि परिचालन गरिन्छ ।’
प्राधिकरणले विपद्सम्बन्धी सबै सरकारी निकाय, स्थानीय प्रशासन, स्थानीय तह तथा गैरसरकारी संस्थालाई परिचालन गरेको जनाएको छ । निजी क्षेत्रसँग भएको सम्झौताअनुसार हेलिकप्टर, ¥याफ्टिङलगायतका सेवासमेत तयारी अवस्थामा राखिएको छ । प्रवक्ता महतकाअनुसार निजी क्षेत्रका ३४ वटा हेलिकप्टरलाई अन्यत्र परिचालन नगर्न निर्देशन दिइएको छ । आवश्यकता अनुसार ती हेलिकप्टरलाई बाढी प्रभावित क्षेत्रमा उद्धार तथा राहतका लागि परिचालन गरिने उहाँले जानकारी दिनुभयो ।