परराष्ट्र मन्त्रालयले भोटेकोशी नदीमा आएको विनाशकारी बाढीपछिको खोज, उद्धार तथा राहत कार्यका सम्बन्धमा पछिल्लो प्रगति विवरण सार्वजनिक गरेको छ ।
मन्त्रालयका प्रवक्ता लोकबहादुर पौडेल क्षेत्रीले बिहीवार आयोजित नियमित प्रेस ब्रीफिङमार्फत विपद् व्यवस्थापनका नौवटा विभिन्न क्षेत्रमा भइरहेका कार्यहरूबारे जानकारी दिएका छन् ।
मन्त्रालयका अनुसार हालसम्म बाढी प्रभावित क्षेत्रबाट १ हजार २५२ जनाको शव निकालिएको छ भने करिब ४ हजार २ सय जना अझै बेपत्ता छन् । उद्धार गरिएका ११ हजार ९९३ जनामध्ये ३ सयभन्दा बढी विदेशी नागरिक रहेका छन् । बेपत्ता हुनेहरूमा ३४ देशका ५९० विदेशी नागरिक रहेको प्रारम्भिक तथ्यांक छ । सरकारले नेपाल पर्यटन बोर्ड र राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणमार्फत तथ्यांक अद्यावधिक गरिरहेको छ ।
बेपत्ता विदेशी नागरिकका परिवार र कूटनीतिक नियोगहरूसँग समन्वय गर्न मन्त्रालयमा ‘इमर्जेन्सी कन्ट्रोल रुम’ क्रियाशील रहेको छ । उक्त कक्षमा दैनिक करिब २ सय सोधपुछ आउने गरेको र बिहान ७ बजेदेखि राति १० बजेसम्म हटलाइन सेवा सञ्चालनमा रहेको प्रवक्ता क्षेत्रीले जानकारी दिएका छन् ।
विभिन्न जलविद्युत आयोजनाका सुरुङमा फसेकाहरूको उद्धारका लागि नेपाली सेनासँगै भारत, चीन र दक्षिण कोरियाका विशेषज्ञ टोलीहरू परिचालन गरिएका छन् । हाल ९ हजार ३ सयभन्दा बढी नेपाली सेनाका जवानहरू रसुवाको टिमुरेदेखि नुवाकोट, धादिङ, चितवन र नवलपरासीसम्म खटिएका छन् ।
चिलिमे र लाङटाङमा भारतीय टोली, माथिल्लो त्रिशूली–३ ए मा चिनियाँ टोली र माथिल्लो त्रिशूली–१ मा कोरियाली टोलीले नेपाली उद्धारकर्मीसँग मिलेर काम गरिरहेका छन् । लाङटाङतर्फ सुरुङको माथिल्लो भागबाट सानो प्वाल पारेर खोजी कार्य अघि बढाइएको छ भने हाकु क्षेत्रमा पनि पुनः प्रवेश गरी खोजी सुरु गरिएको छ ।
मृतकको पहिचानका लागि भारत, चीन, सिंगापुर र दक्षिण कोरियाका फोरेन्सिक विशेषज्ञ तथा ‘डिजास्टर भिक्टिम आइडेन्टिफिकेसन’ टोलीहरू खटिएका छन् । हालसम्म १९ भारतीय, ५ चिनियाँ र सिंगापुरका १९ विशेषज्ञहरूले डीएनए संकलन र विश्लेषण कार्य सुरु गरिसकेका छन् । मन्त्रालयले बेपत्ताका आफन्तहरूलाई डीएनए परीक्षणका लागि महाराजगञ्जस्थित प्रहरी अस्पताल वा नजिकैको जिल्ला प्रहरी कार्यालयमा सम्पर्क गर्न आग्रह गरेको छ ।
नेपालले बाढीपछिको जटिल परिस्थितिसँग जुध्न अन्तर्राष्ट्रिय समुदायसँग उच्च क्षमताका ड्रोन, लाइडर, बेली ब्रिज, डीएनए परीक्षण किट र मोबाइल एयर ट्राफिक कन्ट्रोल सिस्टमजस्ता उपकरणहरूको माग गरेको छ । भारत, चीन, अमेरिका, बेलायत, जापानलगायत विभिन्न मित्रराष्ट्र तथा संयुक्त राष्ट्रसंघ, एसियाली विकास बैंकजस्ता दातृ निकायहरूले प्रदान गरेको सहयोगप्रति नेपालले आभार व्यक्त गरेको छ ।
प्रवक्ता क्षेत्रीले यो विपद्लाई हिमालयी क्षेत्रको संवेदनशीलता र जलवायु परिवर्तनको गम्भीर असरका रूपमा चित्रण गरेका छन् । नेपालले न्यून कार्बन उत्सर्जन गरे पनि जलवायु परिवर्तनको मारमा बढी परेको उल्लेख गर्दै मन्त्रालयले ‘लस एण्ड ड्यामेज फन्ड’बाट तत्काल सहयोगका लागि पत्राचार गरिसकेको जनाएको छ । प्रारम्भिक अनुमानमा घर, सडक, पुल र जलविद्युत आयोजनामा ठूलो क्षति पुगेको देखिएकाले पुनर्निर्माणका लागि विस्तृत क्षति मूल्याङ्कन गरिने मन्त्रालयको भनाइ छ ।
चीनको केरुङमा रहेका करिब १ हजार ४ सय नेपालीमध्ये ११४ जना तातोपानी नाका हुँदै नेपाल फर्कने क्रममा रहेका छन् । चिनियाँ पक्षको समन्वयमा उनीहरूलाई फर्काउने प्रक्रिया जारी छ । यद्यपि, केरुङ क्षेत्रबाट बाढी आएको दिनदेखि करिब १ सय नेपाली अझै बेपत्ता रहेको मन्त्रालयले पुष्टि गरेको छ ।