काठमाडौँ, १० कात्तिक । चीनको राजधानी बेइजिङमा सत्तारुढ कम्युनिस्ट पार्टीको महत्वपूर्ण बैठक सुरु भएको छ। चार दिनसम्म चल्ने यस बैठकले पार्टीको आगामी रणनीति, नेतृत्वको प्राथमिकता र देशको राजनीतिक दिशाबारे महत्वपूर्ण निर्णय गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
‘पाँचौँ पूर्ण बैठक’ नाम दिइएको भेलामा केन्द्रीय समितिका करिब ३०० सदस्य सहभागी छन्। चिनियाँ सरकारी सञ्चारमाध्यमका अनुसार बैठकले पार्टीभित्र अनुशासन थप कडा बनाउने विषयलाई प्राथमिकता दिनेछ।
सोमबारदेखि सुरु भएको बैठकले राष्ट्रपति सी जिनपिङलाई पार्टीमाथिको आफ्नो नियन्त्रण थप मजबुत बनाउने अवसर दिएको छ। पछिल्लो समय पार्टीभित्र भएका निष्कासन र नेतृत्व परिवर्तनका घटनाक्रमले यस बैठकलाई थप महत्वपूर्ण बनाएको छ। यस्ता बैठक सामान्यतया गोप्य रूपमा सञ्चालन गरिन्छन्। बैठक सम्पन्न भएपछि भने निर्णयहरूको सारांश र विस्तृत दस्ताबेज सार्वजनिक गरिने प्रचलन छ।
के हो पूर्ण बैठक?
पूर्ण बैठक चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीको केन्द्रीय समितिका सदस्यहरू सहभागी हुने बन्द बैठक हो। यस्तो बैठक सामान्यतया वर्षमा कम्तीमा एक पटक आयोजना गरिन्छ। केन्द्रीय समितिको पाँचवर्षे कार्यकालमा प्रायः सातवटा पूर्ण बैठक हुने गर्छन्।
यी बैठकबाट पार्टी नेतृत्वको प्राथमिकता र भावी रणनीतिबारे संकेत प्राप्त हुने भएकाले अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले समेत चासोका साथ हेर्ने गरेको छ। यस वर्षको बैठक विशेष महत्वको छ, किनकि अर्को पार्टी महाधिवेशन हुन अब करिब एक वर्ष बाँकी छ। महाधिवेशनले पार्टीका नयाँ प्राथमिकता निर्धारण गर्नुका साथै नयाँ केन्द्रीय समिति चयन गर्नेछ।
औपचारिक रूपमा पार्टीको शीर्ष नेतृत्व चयन गर्ने अधिकार केन्द्रीय समितिसँग भए पनि नेतृत्व छनोटको प्रक्रिया उच्च तहका नेताहरूबीच गोप्य छलफलबाट तय हुने गरेको छ। राष्ट्रपतिको कार्यकालसम्बन्धी संवैधानिक सीमा हटाइएकाले आगामी महाधिवेशनमा पनि सी जिनपिङ नेतृत्वमा कायम रहने अपेक्षा गरिएको छ।
यस वर्षको बैठकको मुख्य एजेन्डा
यसअघिका पूर्ण बैठकहरूले सी जिनपिङको नेतृत्वलाई पार्टीको केन्द्रमा स्थापित गर्नुका साथै उनको विचारधारा ‘सी जिनपिङ विचारधारा’ लाई पार्टीको आधिकारिक वैचारिक आधारका रूपमा अघि बढाएका थिए। राष्ट्रपतिको कार्यकालको सीमा हटाइएपछि उनी लामो समयसम्म सत्तामा रहन सक्ने अवस्था बनेको थियो।
यस वर्षको बैठक सी जिनपिङका लागि आगामी पार्टी महाधिवेशनअघि राजनीतिक रणनीति तय गर्ने महत्वपूर्ण अवसर बनेको छ। यसबाट पार्टीभित्र आफ्नो नीतिप्रति समर्थन बलियो बनाउने र नेतृत्वप्रतिको निष्ठा सुनिश्चित गर्ने उनको प्रयास रहने विश्लेषण गरिएको छ।
बिहीबारसम्म चल्ने बैठक कहाँ आयोजना भइरहेको छ भन्ने जानकारी सार्वजनिक गरिएको छैन। विगतमा यस्ता बैठक बेइजिङस्थित जिङसी होटलमा हुने गरेका थिए।
गत सेप्टेम्बरमा २१ सदस्यीय पोलिटब्युरोबाट प्राप्त जानकारीअनुसार, पूर्ण बैठकले पार्टीभित्र शासन व्यवस्था र अनुशासनलाई व्यापक तथा कडा बनाउने विषयमा निर्णय गर्नेछ। यसलाई पार्टीका अधिकारीहरूबाट थप आज्ञाकारिता र कार्यक्षमताको अपेक्षा गरिएको संकेतका रूपमा हेरिएको छ।
रिक्त पद र निष्कासनको प्रभाव
पार्टीभित्र पछिल्लो समय भएका निष्कासनका कारण केन्द्रीय समितिमा धेरै पद रिक्त रहेको बताइएको छ। भ्रष्टाचार तथा नैतिक आचरणसम्बन्धी आरोपमा विभिन्न उच्चपदस्थ अधिकारीहरूलाई पदबाट हटाइएको छ। यस्तो अवस्थामा बैठकमा सहभागी सदस्यहरूका लागि नेतृत्वको आगामी निर्णय महत्वपूर्ण हुने देखिएको छ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार, ‘नैतिक भ्रष्टाचार’ को आरोपलाई सी जिनपिङप्रतिको अविश्वास वा निष्ठाको कमी नियन्त्रण गर्ने माध्यमका रूपमा पनि प्रयोग गर्न सकिन्छ। चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीप्रतिको निष्ठामा कमीलाई नैतिक आचरणको उल्लङ्घनका रूपमा व्याख्या गर्न सकिने उनीहरूको विश्लेषण छ।
‘एसिया सोसाइटी पोलिसी इन्स्टिच्युट’ को अनुमानअनुसार, सन् २०२२ मा केन्द्रीय समितिमा नियुक्त भएका ४४ जना सैन्य सदस्यहरूमध्ये हाल दुई जना मात्र पदमा कायम छन्।
त्यस्तै, चीनको सशस्त्र बल सञ्चालन गर्ने सात सदस्यीय केन्द्रीय सैन्य आयोगमा पनि अहिले सी जिनपिङसहित दुई जना मात्र बाँकी रहेको जनाइएको छ।
यस परिस्थितिमा जारी पूर्ण बैठक सैन्य नेतृत्वमा रिक्त रहेका पदमा नयाँ अधिकारी नियुक्त गर्ने महत्वपूर्ण अवसरका रूपमा हेरिएको छ।