रियो दि जेनेरियो, १० कात्तिक। ब्राजिलका वामपन्थी नेता लुइज इनासियो लुला दा सिल्भाले राष्ट्रपति निर्वाचनमा आफ्ना अति-दक्षिणपन्थी प्रतिद्वन्द्वी फ्लाभियो बोल्सोनारोलाई पराजित गर्दै चौथो कार्यकालका लागि सत्ता सम्हाल्ने भएका छन्।
शतप्रतिशत मतगणना सकिँदा ८० वर्षीय लुलाले ५१.७९ प्रतिशत मत प्राप्त गरे। उनका ४५ वर्षीय प्रतिद्वन्द्वी बोल्सोनारोले ४८.२१ प्रतिशत मत पाए। लुलाले बोल्सोनारोभन्दा ४४ लाख बढी मत प्राप्त गरेको विवरणमा उल्लेख छ। निर्वाचन निकायले लुलाको जित पुष्टि गरे पनि बोल्सोनारोले परिणाम स्वीकार नगर्ने र कानुनी प्रक्रियामार्फत निर्वाचन रद्द गराउने प्रयास गर्ने बताएका छन्।
अक्टोबरको सुरुआतमा भएको पहिलो चरणको मतदानमा लुला बोल्सोनारोभन्दा पछि परेका थिए। त्यसले उनको राजनीतिक भविष्यबारे अनिश्चितता बढाएको थियो। सन् १९८० को दशकमा ब्राजिलमा लोकतन्त्र पुनःस्थापना भएयता पहिलो चरणमा दोस्रो स्थानमा रहेका उम्मेदवारले दोस्रो चरणको मतदान जितेको उदाहरण नरहेको समाचारमा उल्लेख छ।
तर दोस्रो चरणको मतदानमा लुलाले नतिजा उल्ट्याउँदै विजय हासिल गरे। उनको जितपछि साओ पाउलोमा समर्थकहरूले खुसी मनाएका थिए। लुला पनि त्यहीँबाट चुनावी गतिविधि र मतगणनालाई पछ्याइरहेका थिए।
लुलाले लोकतन्त्रको जित भएको बताए
साओ पाउलोस्थित सम्मेलन हलमा भेला भएका समर्थकलाई सम्बोधन गर्दै लुलाले देश सञ्चालन गर्ने शैलीमा परिवर्तन ल्याउने बताए। उनले निर्वाचनको नतिजालाई ‘अस्वीकारवाद’ को पराजयका रूपमा व्याख्या गर्दै भगवान् र ब्राजिलका नागरिकप्रति आभार व्यक्त गरे। लोकतन्त्रका कारण यो सफलता सम्भव भएको उनको भनाइ थियो।
नतिजा सार्वजनिक भएपछि ब्राजिलका स्वास्थ्यमन्त्री अलेक्जान्द्रे पादिल्हाले लुलाको जितलाई देशका जनताका लागि ठूलो उपलब्धि बताए। उनका अनुसार दोस्रो चरणको मतदानले मतदातालाई वातावरण संरक्षण, राष्ट्रिय स्वास्थ्य सेवा, शिक्षा प्रणाली र संविधानको रक्षामा लुलाको भूमिकाबारे मूल्याङ्कन गर्ने अवसर दिएको थियो। उनले अति-दक्षिणपन्थी उम्मेदवारको सम्भावित जोखिमबारे पनि मतदाताले विचार गर्न पाएको बताए। पादिल्हाले यस परिणामलाई ब्राजिलसँगै ल्याटिन अमेरिका र विश्वका लागि महत्त्वपूर्ण सन्देशका रूपमा व्याख्या गरे।
मतदानमा अनुपस्थिति घट्दा लुलालाई लाभ
लुलाको जितमा आफ्ना समर्थकलाई मतदान केन्द्रसम्म पुर्याउने प्रयासले महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको देखिएको छ। पहिलो चरणमा मतदान नगर्ने मतदाताको अनुपात २१.०८ प्रतिशत पुगेको थियो, जुन कीर्तिमानी दर थियो। मतदान केन्द्रबाट टाढा बस्ने लुलाका समर्थकलाई अनुपस्थितिको असर बढी परेको बताइएको छ।
दोस्रो चरणमा भने मतदानमा अनुपस्थित रहनेको दर घटेर १९.२१ प्रतिशतमा झरेको थियो। यसले लुलालाई मतान्तर घटाउन सहयोग गरेको देखिएको छ।
बोल्सोनारोले निर्वाचन परिणाम अस्वीकार गरे
लुलाको विजय सम्बोधन भइरहँदा बोल्सोनारोले निर्वाचन परिणाम स्वीकार गर्न नसकिने बताएका थिए। उनले आफ्नो कानुनी टोलीमार्फत निर्वाचन रद्द गराउने प्रयास गर्ने जनाए।
बोल्सोनारोले मतदानको समय लम्ब्याउने सर्वोच्च अदालतका न्यायाधीश क्रिस्टियानो जानिनको निर्णयलाई चुनौती दिएका छन्। उक्त निर्णयअनुसार मतदानको समय दुई घण्टा थपेर साँझ ७ बजेसम्म पुर्याइएको थियो। बोल्सोनारोले यसलाई अस्वीकार्य भन्दै मतदान चलिरहेकै बेला खेलका नियम परिवर्तन गरेजस्तो भएको टिप्पणी गरेका थिए।
यद्यपि, आफ्नो सम्बोधनमा उनले आफ्नै चुनावी अभियान टोलीले पनि निर्वाचन अदालतसँग मतदानको समय बढाउन अनुरोध गरेको तथ्य उल्लेख नगरेको समाचारमा जनाइएको छ।
बोल्सोनारोका पिता तथा पूर्वराष्ट्रपति जैर बोल्सोनारोले पनि चार वर्षअघि लुलासँगको पराजय स्वीकार गर्न अस्वीकार गरेका थिए। पछि सत्तापलटको प्रयाससम्बन्धी मुद्दामा उनी दोषी ठहरिएका थिए।
सङ्घर्षपूर्ण राजनीतिक यात्रापछि लुलाको पुनरागमन
लुला सन् १९८४ मा ब्राजिलको मजदुर पार्टीका उदाउँदा नेताका रूपमा अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा चर्चामा आएका थिए। त्यसबेला उनले लन्डनमा आयोजित कार्यक्रममा ब्राजिलको राजनीतिक अवस्थाबारे आफ्नो धारणा राखेका थिए।
मेसिन अपरेटर र ट्रेड युनियनकर्मीका रूपमा काम गरिसकेका लुलाले तत्कालीन सैन्य शासकहरूले तय गरेको अप्रत्यक्ष राष्ट्रपतीय निर्वाचन प्रणालीको आलोचना गरेका थिए। उक्त निर्वाचन प्रत्यक्ष जनमतबाट नभई निर्वाचक मण्डलमार्फत हुने व्यवस्था गरिएको थियो।
त्यसबेला लुलाले प्रस्तावित निर्वाचनबाट देशका आधारभूत समस्या समाधान नहुने तर्क गरेका थिए। अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोषसँगको सम्बन्ध, उच्च तहको भ्रष्टाचारमाथिको अनुसन्धान र भूमि सुधारजस्ता विषयमा ठोस परिवर्तन नआएसम्म ब्राजिलका मुख्य समस्या समाधान गर्न नसकिने उनको भनाइ थियो।
ग्रामीण गरिबीमा जन्मिएका र पछि कारखानामा मजदुरी गरेका लुलाको राजनीतिक यात्रा सन् १९७० को दशकको अन्त्यतिर साओ पाउलोको औद्योगिक क्षेत्रमा ट्रेड युनियन नेताका रूपमा उदाएपछि अघि बढेको थियो।
उनले सन् १९८९, १९९४ र १९९८ मा राष्ट्रपतिका लागि प्रतिस्पर्धा गरे पनि सफलता पाउन सकेनन्। अन्ततः सन् २००२ मा उनी ब्राजिलका पहिलो निर्वाचित श्रमिक वर्गका राष्ट्रपति बनेका थिए।
मङ्गलबार ८१ वर्ष पुग्ने लुलाको पछिल्लो विजयलाई उनको लामो राजनीतिक यात्राको महत्त्वपूर्ण उपलब्धिका रूपमा हेरिएको छ।