काठमाडौं, ११ कार्तिक । चीनमा दुई ठूला ब्रान्डहरूले फ्रान्सेली फुटबल सुपरस्टार किलियन एमबाप्पेसँगको सहकार्य तोडेका छन्।
अनलाइनमा एउटा भिडियो भाइरल भएपछि यो कदम चालिएको हो, जसमा एमबाप्पेले चीनका पूर्व नेता माओत्सेतुङबारे ठट्टा गरेको देखिएको छ।
चीनमा सन् १९७६ मा निधन भएका देशका संस्थापक नेता माओत्सेतुङबारे ठट्टा गर्नुलाई अनादर मानिन्छ र यो अझै पनि सामाजिक रूपमा वर्जित विषयका रूपमा रहेको छ।
मंगलबार एक विज्ञप्ति जारी गर्दै कम्पनीले “तत्काल प्रभावबाट हामी किलियन एमबाप्पेसँगको सबै सहकार्य समाप्त गर्दैछौँ” भनेको छ। यस वर्षको फिफा विश्वकपको समयमा चीनमा २७ वर्षीय फ्रान्सेली कप्तानले डोङपेङ स्पोर्ट्स ड्रिंक पिउँदै गरेको एआईबाट उत्पन्न तस्बिरहरू समेटिएका विज्ञापनहरू नियमित रूपमा देखाइएका थिए।
चीनको सबैभन्दा ठूलो डेरी उत्पादक ‘मेन्ग्निउ’ ले पनि रियल म्याड्रिडका फरवार्डसँगको सम्बन्ध तोडेको छ। यो घटना हुनुअघि उनी सामाजिक सञ्जालमा लाखौँ फलोअरहरू भएका चिनियाँ फ्यानहरूमाझ अत्यधिक लोकप्रिय थिए। ‘किशोर म्युटान्ट निन्जा टर्टल’ को मिममा देखिएको उनको उपस्थितिका कारण फ्यानहरूले उनलाई मायाले “गुइगुई” (कछुवाको चिनियाँ अनुवाद) भनेर उपनाम दिएका थिए।
मेन्ग्निउले एक विज्ञप्तिमा भनेको छ, “तत्काल प्रभावबाट हाम्रो कम्पनीले किलियन एमबाप्पेसँगको सबै सहकार्य समाप्त गर्दैछ।” कम्पनीले अगाडि भनेको छ, “चिनियाँ जनताको भावनामा ठेस पुर्याउने कुनै पनि शब्द वा कार्यको मेन्ग्निउ दृढतापूर्वक विरोध गर्छ र यसमा शून्य-सहिष्णुताको नीति अपनाउँछ।”
एमबाप्पेको अनुहारलाई डिजिटल रूपमा परिवर्तन गरिएको र उनले “कुनै मान्छे, मलाई लाग्छ ऊ एक चिनियाँ तानाशाह हो” भनेको एउटा भिडियो अनलाइनमा आएपछि यी घोषणाहरू बाहिर आएका हुन्। यो फुटबलरको अनुहार र अन्य ऐतिहासिक व्यक्तित्वहरू प्रयोग गरिएका थुप्रै मिममध्ये माओको छवि जोडिएको मिमलाई विशेष रूपमा लक्षित गरिएको थियो।
चिनियाँ सामाजिक सञ्जाल साइट ‘वेइबो’ मा “डोङपेङ बेभरेजले एमबाप्पेसँगको सहकार्य समाप्त गर्छ” भन्ने विषय शीर्ष ट्रेन्डिङमा रहेको थियो। एक वेइबो प्रयोगकर्ताले लेखेका छन्, “अत्यन्तै गम्भीर र गलत टिप्पणीहरूले सीमा नाघेका छन्। यी पूर्णतया अस्वीकार्य छन्।” अन्य प्रयोगकर्ताहरूले पनि ‘डोङपेङ’ कम्पनीलाई आफ्ना इनर्जी ड्रिंकका बोतलहरूबाट एमबाप्पेको तस्बिर हटाउन आग्रह गरेका छन्।
चीनको सबैभन्दा ठूलो अनलाइन फुटबल सञ्चारमाध्यममध्ये एक ‘डोङकिउदी’ ले सोमबार साँझ विज्ञप्ति जारी गर्दै एमबाप्पेको भनाइ “चीन र चिनियाँ जनताप्रति अपमानजनक” रहेको तथा यसले “चिनियाँ फुटबल प्रशंसक र चिनियाँ जनताको भावनामा चोट पुर्याएको” जनाएको छ।
सेप्टेम्बर महिनामा फ्रान्सेली खेलकुद पत्रिका ‘एल इक्विप’ सँगको अन्तर्वार्तामा एमबाप्पेले आफूलाई सैन्य तानाशाहका रूपमा चित्रण गरिएको एउटा मिमको सन्दर्भमा कुरा गरेका थिए। उनले भनेका थिए, “यसको एउटा पक्ष रमाइलो पनि छ। कतिपय मानिसहरूका लागि यो केवल मनोरञ्जनको विषय हो भन्ने बुझ्न सकिन्छ। तर, यसको अर्को पक्ष त्यति रमाइलो छैन, किनकि इतिहासमा यस्ता व्यक्तिहरूले ठूलो क्षति पुर्याएका छन्।”
उनले थपे, “अरूको हत्या गर्ने वा लाखौँ-करोडौँ मानिसको जीवनमा पीडा निम्त्याउने व्यक्तिहरूसँग तुलना गरिनु… मलाई लाग्दैन कि मैले आफ्नो जीवनमा कहिल्यै त्यस्तो केही गरेको छु।”
चीनमा यो विवाद तब थप चर्कियो, जब एमबाप्पे फुटबलको सबैभन्दा प्रतिष्ठित व्यक्तिगत पुरस्कार ‘बालोन डी’ओर’को दौडमा ह्यारी केनभन्दा पछि परे।
यसअघि पनि ताइवान, तिब्बत र हङकङजस्ता संवेदनशील विषयहरूमा टिप्पणी गर्ने विश्वस्तरीय खेलकुद हस्तीहरू चीनमा विवादमा तानिएका छन् र त्यहाँका प्रायोजकहरूले उनीहरूसँगको सहकार्य तोडेका छन्।
सन् २०२३ मा, एनबीएका पूर्व खेलाडी ड्वाइट हावर्डले ताइवानका उपराष्ट्रपति तथा हालका राष्ट्रपति विलियम लाइ चिङ-तेसँगको एक भिडियोमा ताइवानलाई ‘देश’ भनेर सम्बोधन गरेपछि चिनियाँ सामाजिक सञ्जालमा ठूलो आक्रोश पैदा भएको थियो। बेइजिङले ताइवान आफ्नो भूभाग भएको दाबी गर्दै यसलाई आफ्नो नियन्त्रणमा लिन बल प्रयोग गर्न सकिने चेतावनी दिँदै आएको छ।
त्यस्तै, सन् २०१९ मा ‘ह्युस्टन रकेट्स’ का महाप्रबन्धक ड्यारिल मोरेले हङकङको विरोध प्रदर्शनलाई समर्थन गर्दै ट्वीट गरेपछि चीनले एनबीएसँगको प्रायोजन सम्झौता निलम्बन गरेको थियो र एक वर्षसम्म चिनियाँ टेलिभिजनमा एनबीएका खेलहरू प्रसारण गर्न रोक लगाएको थियो।