चिसोमा बढ्न सक्छ रुघाखोकी र जोर्नीको दुखाइ, अपनाउनुहोस् यी सतर्कता

काठमाडौं, १५ कात्तिक । चिसो मौसम सुरु भएपछि हाम्रो शरीरले तापक्रमको परिवर्तनसँग समायोजन गर्नुपर्ने हुँदा स्वास्थ्यमा विभिन्न किसिमका नकारात्मक असरहरू देखिन सक्छन्। विशेषगरी बालबालिका, वृद्धवृद्धा र दीर्घरोगीहरू चिसो मौसमबाट बढी प्रभावित हुने गर्छन्।

चिसो मौसममा स्वास्थ्यमा देखिने प्रमुख नकारात्मक असरहरू र तिनबाट बच्ने उपायहरू यसप्रकार छन्।

चिसो मौसममा स्वास्थ्यमा देखिने नकारात्मक असरहरू

रुघाखोकी, फ्लु तथा श्वासप्रश्वाससम्बन्धी समस्या: चिसो हावा र कम तापक्रमका कारण रुघाखोकी, ज्वरो, टन्सिल, छातीको संक्रमण (ब्रोन्काइटिस) र दम (अस्थमा) का बिरामीहरूलाई समस्या बढ्ने गर्छ।

हातखुट्टाका जोर्नी दुख्ने (बाथसम्बन्धी समस्या): चिसोले रक्तसञ्चार केही धिमा बनाउने हुँदा जोर्नीहरू कडा हुने, जोर्नी दुख्ने वा बाथका बिरामीहरूमा पीडा बढ्ने गर्छ।

मुटुसम्बन्धी समस्या: चिसो मौसममा शरीरका रक्तनलीहरू खुम्चिने हुनाले रक्तचाप बढ्न सक्छ। यसले मुटुलाई रगत पम्प गर्न बढी मेहनत गराउने हुँदा हृदयाघात वा स्ट्रोकको जोखिम केही मात्रामा बढाउँछ।

छाला सुक्खा हुने र फुट्ने: जाडो मौसममा हावा सुख्खा हुने हुँदा छालाको ओसिलोपन गुम्छ। फलस्वरूप छाला फुट्ने, चिलाउने, ओठ फुट्ने र चायाँ पर्ने समस्या देखिन्छ।

रोग प्रतिरोधात्मक क्षमतामा कमी र अल्छीपन: घाम कम लाग्ने र शारीरिक गतिशीलता घट्ने हुँदा शरीरमा भिटामिन ‘डी’ को कमी हुन सक्छ र समग्र ऊर्जा तथा रोग प्रतिरोधात्मक क्षमतामा ह्रास आउन सक्छ।

चिसोबाट बच्ने र स्वस्थ रहने उपायहरू

तातो र पोषणयुक्त आहार सेवन गर्ने: झोलयुक्त पदार्थहरू (जस्तैः सुप, तातो पानी, हर्बल चिया) प्रशस्त पिउनुहोस्। शरीरलाई भित्री रूपमा तातो राख्न अदुवा, लसुन, मरिच, बेसार, मेवा, अण्डा, गेडागुडी तथा मौसमी ताजा फलफूल र तरकारी नियमित खानुहोस्।

शरीरलाई न्यानो राख्ने (लेयरिङ गर्ने): बाहिर निस्कँदा शरीरमा एकैखालको बाक्लो कपडा लगाउनुको सट्टा तह–तह (Layering) गरेर लगाउनुहोस्, जसले शरीरको तापक्रम सुरक्षित राख्न मद्दत गर्छ। कान, घाँटी, छाती, हात र खुट्टालाई चिसो हावाबाट बचाउन टोपी, मफलर, पन्जा र बाक्लो जुत्ताको प्रयोग गर्नुहोस्।

नियमित व्यायाम तथा शारीरिक सक्रियता: जाडोमा अल्छीपन बढे पनि घरभित्रै योग, स्ट्रेचिङ वा हलुका व्यायाम गरेर शरीरलाई सक्रिय राख्नुपर्छ। यसले रक्तसञ्चारलाई सहज बनाउन मद्दत गर्छ।

छाला र कपालको हेरचाह: नुहाउँदा धेरै तातो पानीको प्रयोगले छालालाई थप सुख्खा बनाउन सक्छ, त्यसैले मनतातो पानी प्रयोग गर्नुहोस्। नुहाइसकेपछि वा सुत्नुअघि छालामा मोइस्चराइजर, कोल्ड क्रिम, जैतुनको तेल वा नरिवलको तेल लगाएर छालालाई सुरक्षित राख्नुहोस्।

स्वास्थ्य सतर्कता र दीर्घरोगको ख्याल: दम, मुटु वा उच्च रक्तचापका बिरामीहरूले नियमित सेवन गर्ने औषधिहरू समयमै लिनुका साथै नियमित स्वास्थ्य परीक्षण गराउनुपर्छ। बिहानको अत्यधिक चिसो, तुसारो वा हुस्सुमा सकेसम्म घरबाहिर ननिस्कनु राम्रो हुन्छ।

चिसो मौसममा सामान्य सावधानी अपनाएमा रुघाखोकी तथा अन्य मौसमी रोगहरूबाट बच्न र स्वस्थ जीवनयापन गर्न सकिन्छ।