काठमाडौं । सुदूरपश्चिम प्रदेशकै अग्लो हिमाल अपिलाई प्रमुख पर्यटकीय गन्तव्यका रूपमा विकास गर्ने लक्ष्यसहित दार्चुलाको अपिहिमाल गाउँपालिकाले तीनदिने ‘अपि हिमाल पर्यटन उत्सव’ आयोजना गर्ने भएको छ ।
कात्तिक १७ गते मंगलबारदेखि १९ गतेसम्म गाउँपालिका–१ स्थित अपि हिमाल बेसक्याम्पको पिलकन्दमा उत्सव आयोजना हुनेछ । उत्सवमार्फत अपि हिमालको राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रियस्तरमा प्रचारप्रसार गर्नुका साथै स्थानीय रोजगारी र आयआर्जनका अवसर विस्तार गर्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
अपिहिमाल गाउँपालिकाका अध्यक्ष भक्तसिंह ठेकरे बोहराका अनुसार सरकारले पहिचान गरेका १०० पर्यटकीय गन्तव्यको सूचीमा अपि हिमाल समावेश भए पनि पर्याप्त प्रचारप्रसार हुन सकेको छैन । त्यसैले उत्सवमार्फत पर्यटन प्रवर्द्धनलाई प्राथमिकता दिइएको उनले बताए ।
नेपाल पर्यटन बोर्ड र संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय विकास कार्यक्रम (यूएनडीपी) को दिगो पर्यटन परियोजनामार्फत पनि विगत केही वर्षदेखि अपि हिमालमा पर्यटन प्रवर्द्धनका कार्यक्रम सञ्चालन हुँदै आएका छन् । सन् २०२५ देखि यो परियोजनाले अपिमा पर्यटकको सङ्ख्या बढाउने, स्थानीय समुदायको आयआर्जन वृद्धि गर्ने र ग्रामीण अर्थतन्त्रलाई पर्यटन तथा उद्यमशीलतासँग जोड्ने उद्देश्यले विभिन्न कार्यक्रम सञ्चालन गरिरहेको छ ।
यूएनडीपीको दिगो पर्यटन परियोजनाका प्रबन्धक धर्मराज दवाडीले तीनदिने उत्सवलाई पर्यटकीय गन्तव्यको प्रचारप्रसारमा मात्र सीमित नराखी स्थानीय कला, संस्कृति, खेलकुद, साहित्य, पर्यटन तथा जलवायु परिवर्तनसम्बन्धी बहसका कार्यक्रम पनि समावेश गरिने बताए ।
अपि हिमाल सुदूरपश्चिमकै अग्लो हिमाल भए पनि पर्याप्त प्रचारप्रसार हुन नसकेको उल्लेख गर्दै दवाडीले देशविदेशमा यसको पहिचान स्थापित गर्ने, पर्यटन प्रवर्द्धन गर्ने तथा स्थानीय रोजगारी र आयआर्जन बढाउने उद्देश्यले नेपाल पर्यटन बोर्ड र यूएनडीपीको सहकार्यमा विगत केही वर्षदेखि काम भइरहेको बताए ।
उनका अनुसार उत्सवमा स्थानीय कला तथा संस्कृति, क्रिकेट, भलिबल, साहित्यिक महोत्सव, योग, ध्यान र जलवायु संवादका कार्यक्रम सञ्चालन गरिनेछन् । स्थानीय संस्कृति र खेलकुदलाई पर्यटनसँग जोडेर कलाकार तथा समुदायका लागि आयआर्जनका अवसर सिर्जना गर्नु उत्सवको मुख्य उद्देश्य रहेको उनले बताए ।
सन् २०२५ देखि अपि हिमाललाई प्राथमिकताप्राप्त पदमार्गका रूपमा अघि बढाइएको जानकारी दिँदै दवाडीले पर्यटन प्रवर्द्धनलाई एकपटकको उत्सवमा मात्र सीमित नराखी दीर्घकालीन योजनाका साथ अघि बढाउने तयारी रहेको बताए । यसपटकको उत्सवमा सहभागी पर्यटकबाट अपिको पर्यटन विकासका सम्भावना, समस्या र सुधारका विषयमा सुझाव तथा तथ्याङ्क सङ्कलन गरिनेछ । प्राप्त सुझावका आधारमा छुट्टै बजारीकरण रणनीति तयार गरी प्राथमिकताका कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने योजना रहेको उनले बताए ।
हाल वार्षिक पाँचदेखि छ हजार स्वदेशी र करिब चारदेखि पाँच सय विदेशी पर्यटक अपि हिमाल पुग्ने गरेका छन् । आगामी केही वर्षभित्र वार्षिक ४० देखि ५० हजार पर्यटक भित्र्याउने लक्ष्य राखिएको दवाडीले बताए । त्यसका लागि पूर्वाधार विकास, स्थानीयको क्षमता अभिवृद्धि र छुट्टै बजारीकरण रणनीति निर्माण गरी अपिको प्राकृतिक सौन्दर्यलाई देशविदेशमा चिनाउने योजना रहेको उनले बताए ।
दवाडीका अनुसार उत्सवको पहिलो दिन उद्घाटनसँगै स्थानीय कला, संस्कृति र नृत्य प्रस्तुत गरिनेछ । स्थानीय कलाकारको आत्मविश्वास बढाउने, परम्परागत संस्कृतिको संरक्षण गर्ने र त्यसलाई पर्यटन तथा आयआर्जनसँग जोड्ने उद्देश्यले सांस्कृतिक कार्यक्रम राखिएको हो ।
दोस्रो दिन धनगढी–११ र अपि–११ बीच क्रिकेट प्रतियोगितासँगै भलिबललगायत स्थानीय खेलकुद प्रतियोगिता सञ्चालन गरिनेछ । यसले अपि हिमाललाई खेल पर्यटनको गन्तव्यका रूपमा समेत चिनाउन सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
तेस्रो दिन साहित्यिक महोत्सव, योग, ध्यान र आरोग्य पर्यटनसम्बन्धी छलफल आयोजना गरिनेछ । नेपाल सरकारले सन् २०२७ लाई आरोग्य पर्यटन वर्षका रूपमा मनाउने तयारी तथा यससम्बन्धी रणनीति र कार्ययोजनालाई ध्यानमा राख्दै अपि पदमार्गलाई आरोग्यमैत्री पर्यटन गन्तव्यका रूपमा विकास गर्ने योजना परियोजनाले अघि सारेको दवाडीले बताए ।
जलवायु परिवर्तनका कारण पर्यटन क्षेत्र र पर्यटकीय गन्तव्यमा परिरहेको प्रभाव न्यूनीकरण गर्न स्थानीय समुदाय, पर्यटन व्यवसायी तथा सरोकारवालालाई सचेत गराउने उद्देश्यले उत्सवमा जलवायु संवादलगायत कार्यक्रम पनि समावेश गरिएको छ ।
परियोजनाअन्तर्गत पर्यटकका लागि आवश्यक सेवा तथा सुविधाको स्तरोन्नति गर्न स्थानीय होटल, होमस्टे र लज सञ्चालकको क्षमता अभिवृद्धि गर्ने काम भइरहेको छ । आवश्यक स्थानमा नयाँ सेवा केन्द्र स्थापना गर्नुका साथै पदमार्गमा सूचना बोर्ड, साइनेज, स्नो पोल मार्कर, पर्यटक विश्रामस्थल र सूचना केन्द्र निर्माण गर्ने कार्य पनि अघि बढाइएको छ ।
गाउँपालिकाका अध्यक्ष बोहराका अनुसार अपि हिमालमा पर्यटन प्रवर्द्धनका कार्यक्रम अघि बढेसँगै स्थानीय होटल तथा होमस्टेको सङ्ख्या र सेवा क्षमतामा वृद्धि भएको छ । होटल तथा होमस्टामा काम गर्ने कर्मचारीको सङ्ख्या बढ्नुका साथै स्थानीय गाइड, ट्रेकिङ गाइड र पोर्टरको सङ्ख्यामा पनि उल्लेखनीय वृद्धि भएको उनले बताए ।
स्थानीय उत्पादनलाई पर्यटकसँग जोड्न सूचना केन्द्रसँगै विभिन्न स्थानमा कोसेली घर सञ्चालन तथा प्रवर्द्धन गरिएको छ । राष्ट्रिय नाचघरसँगको समन्वयमा सांस्कृतिक प्याकेजसमेत विकास गरिएको छ । अपि हिमाललाई सांस्कृतिक केन्द्रका रूपमा स्थापित गर्ने प्रयास भइरहेको पनि उनले बताए ।
केही वर्षअघिसम्म अपि हिमाल पुग्ने स्वदेशी पर्यटकको सङ्ख्या निकै न्यून थियो भने विदेशी पर्यटक फाट्टफुट्ट मात्रै पुग्ने गरेका थिए । अहिले वार्षिक करिब पाँच सय विदेशी पर्यटकसहित छ हजार हाराहारी पर्यटक अपि हिमाल पुग्ने गरेको गाउँपालिकाले जनाएको छ ।
पर्यटकको आगमन बढेसँगै स्थानीय होटल, होमस्टे, गाइड तथा अन्य सेवा प्रदायकको आम्दानीमा वृद्धि भएको छ । पर्यटनसँग सम्बन्धित रोजगारीका अवसरसमेत विस्तार हुँदै गएको गाउँपालिकाको भनाइ छ ।