फ्रान्समा मानिसमा पहिलोपटक शामोन्डा भाइरस भेटियो, कति जोखिमपूर्ण छ सङ्क्रमण ?
पेरिस । पशुचौपायामा सङ्क्रमण गराउने शामोन्डा भाइरस मानिसमा पनि देखिएको छ। फ्रान्समा पहिलोपटक एक व्यक्तिमा यो भाइरस पुष्टि भएको हो। सङ्क्रमित व्यक्तिको मृत्यु भइसकेको भए पनि विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्लूएचओ) ले हालसम्म प्राप्त विवरणका आधारमा सर्वसाधारणमा व्यापक जोखिम रहेको सङ्केत नदेखिएको जनाएको छ।
डब्लूएचओले फ्रान्सका स्वास्थ्य अधिकारीहरूसँग समन्वय गर्दै घटनाको निगरानी गरिरहेको जनाएको छ। सङ्क्रमण कसरी भयो र बिरामीको मृत्युमा भाइरसको भूमिका कस्तो थियो भन्ने विषयमा थप अनुसन्धान भइरहेको छ।
के हो शामोन्डा भाइरस ?
शामोन्डा भाइरस पहिलोपटक सन् १९६५ मा नाइजेरियामा गाईवस्तुमा पहिचान भएको थियो। यो मुख्यतः गाईगोरुमा देखिने भए पनि भेडा, बाख्रा, घोडा र अल्पाकाजस्ता जनावरमा पनि सङ्क्रमण हुन सक्छ।
विश्व पशु स्वास्थ्य संगठनका अनुसार सङ्क्रमित जनावरमा ज्वरो आउने, पखाला लाग्ने र दूध उत्पादन घट्ने लक्षण देखिन सक्छन्। गर्भावस्थामा सङ्क्रमण भएका जनावरबाट जन्मिने बच्चामा जन्मजात शारीरिक विकृति देखिन सक्ने सम्भावना पनि रहेको छ।
युरोपमा कसरी फैलियो ?
यसअघि शामोन्डा भाइरसका घटना मुख्यतः अफ्रिका र जापानमा पहिचान भएका थिए। पछिल्लो समय युरोपमा पनि यसको सङ्क्रमण देखिन थालेको छ। यसै ग्रीष्मयाममा दक्षिणी जर्मनी र स्विट्जरल्यान्डका गाईवस्तुमा भाइरस पुष्टि भएपछि अस्ट्रिया, बेल्जियम र फ्रान्सलगायत देशमा पनि सङ्क्रमण भेटिएको हो।
कीराको टोकाइबाट सर्ने भाइरस
शामोन्डा भाइरस मुख्यतः ‘क्युलिकोइड्स मिज’ नामक सानो झिँगाजस्तो कीराको टोकाइबाट जनावरमा सर्छ। यसको प्रसारणमा संलग्न कीराको निश्चित प्रजातिबारे थप अध्ययन आवश्यक रहेको छ।
सङ्क्रमित पोथी जनावरबाट गर्भमा रहेको बच्चामा भाइरस सर्न सक्ने भए पनि जनावरहरूबीच प्रत्यक्ष सम्पर्कबाट सर्ने प्रमाण अहिलेसम्म भेटिएको छैन।
यो भाइरस ‘ओर्थोबुन्याभाइरस’ समूहको ‘सिम्बु’ उपसमूहमा पर्छ। यही उपसमूहमा श्मालेनबर्ग भाइरस पनि समावेश छ। यस समूहका भाइरसको सङ्क्रमण कीराको मौसमी गतिविधिसँग सम्बन्धित हुने भएकाले निश्चित समयमा प्रकोप बढ्न सक्ने बताइएको छ।
मानिसमा कति छ जोखिम ?
फ्रान्समा सङ्क्रमित व्यक्तिलाई भाइरस बोकेको कीराले टोकेपछि सङ्क्रमण भएको हुन सक्ने अधिकारीहरूको अनुमान छ। तर सङ्क्रमणको वास्तविक स्रोत र मृत्युको कारणबारे अन्तिम निष्कर्ष निकाल्न थप अनुसन्धान आवश्यक छ।
युरोपेली रोग नियन्त्रण तथा रोकथाम केन्द्र (ईसीडीसी) का अनुसार ती व्यक्ति पहिलेदेखि नै गम्भीर रोगको उपचार गराइरहेका थिए। त्यसैले उनको स्वास्थ्य अवस्था र सङ्क्रमणबीचको सम्बन्धबारे सावधानीपूर्वक मूल्याङ्कन गर्नुपर्ने देखिन्छ।
डब्लूएचओका अनुसार विभिन्न बुन्याभाइरसले मानिसमा पार्ने प्रभाव फरक–फरक हुन सक्छ। त्यसैले शामोन्डा भाइरसबाट हुने जोखिम निर्धारण गर्न थप वैज्ञानिक प्रमाण आवश्यक छ। हालसम्म एउटा मानव सङ्क्रमण पुष्टि हुँदैमा यो भाइरस व्यापक रूपमा मानिसमा फैलिरहेको निष्कर्ष निकाल्न मिल्दैन।
निगरानी र उपचारको अवस्था
शामोन्डा भाइरसका घटनाबारे देशहरूले स्वेच्छिक रूपमा विवरण उपलब्ध गराउन सक्ने व्यवस्था रहेको छ। तर सबै देशबाट नियमित विवरण प्राप्त नहुने भएकाले यसको वास्तविक फैलावटबारे पूर्ण जानकारी उपलब्ध नहुन सक्छ।
सङ्क्रमित जनावरमा देखिने लक्षण अन्य रोगसँग मिल्न सक्ने भएकाले भाइरस पहिचान गर्न प्रयोगशाला परीक्षण आवश्यक हुन्छ। हालसम्म शामोन्डा भाइरसविरुद्ध विशेष उपचार वा खोप उपलब्ध नभएको जनाइएको छ।
मानिसमा पहिलोपटक सङ्क्रमण देखिएपछि यसको प्रसारण, स्वास्थ्यमा पर्ने असर र सम्भावित जोखिमबारे थप अध्ययन महत्त्वपूर्ण बनेको छ। यद्यपि, उपलब्ध प्रारम्भिक विवरणले मात्रै आम जनसमुदायमा उच्च जोखिम रहेको पुष्टि गर्दैन।