लगातारको वर्षाले बाढीको जोखिम बढ्यो, गण्डकीका केही जिल्लामा अति उच्च जोखिम

लगातारको वर्षाका कारण देशका विभिन्न नदी तथा खोलामा पानीको बहाव बढेको छ ।

जल तथा मौसम विज्ञान विभागअन्तर्गत बाढी पूर्वानुमान महाशाखाले आइतवार देशभरका नदी तथा खोलाहरुमा बाढीको जोखिम रहेको जनाएको हो । महाशाखाका अनुसार गण्डकी प्रदेशका केही जिल्लामा बाढीको जोखिम अति उच्च रहेको छ । महाशाखाका असिस्टेन्ट हाइड्रोलोजिस्ट प्रभाकर यादवले गण्डकी प्रदेशका विभिन्न क्षेत्रमा भएको वर्षाका कारण नारायणी बेसिनअन्तर्गतका म्याग्दी, कालीगण्डकीलगायत नदीमा पानीको सतह उल्लेख्य बढेको बताएका छन् । ती क्षेत्रमा बाढीको जोखिम उच्च रहेको उनले बताएका छन् ।

नारायणी बेसिनका त्रिशूली, बुढीगण्डकी, मर्स्याङ्दी, सेती र नारायणी नदीमा पानीको बहाव उल्लेख्य बढेको छ । आइतवार दिउँसोसम्म बहाव थप बढेपछि क्रमशः घट्दै जाने अनुमान गरिएको छ । तर सोमवार पुनः उल्लेख्य वृद्धि हुनसक्ने महाशाखाले जनाएको छ ।

कोशी बेसिनका सप्तकोशी, तमोर, अरुण र दूधकोशीलगायत नदीमा पनि पानीको बहाव उल्लेख्य बढ्ने अनुमान गरिएको छ । कोशी बेसिनका नदीहरुमा सोमवारसम्म बहाव बढ्ने सम्भावना रहेको र त्यसपछि सामान्य घटबढ हुने उनले बताएका छन् ।

कर्णाली, चेपाङ र ठूलीभेरीलगायत नदीमा पनि पानीको बहाव बढ्ने र त्यसपछि क्रमशः घट्दै जाने पूर्वानुमान छ । महाकाली र कन्काई नदीमा समेत बहाव उल्लेख्य बढ्ने देखिएको छ । कमला नदी भने सामान्य अवस्थामा फर्किएको र सोमवारदेखि सामान्य रहने महाशाखाको अनुमान छ ।

पूर्वी राप्ती, तिनाउ, बाणगंगा र बबई नदीमा पनि पानीको बहाव बढ्ने पूर्वानुमान गरिएको छ । रातिको बाढीका कारण तिनाउमा बहाव उल्लेख्य बढ्ने र त्यसपछि क्रमशः घट्ने यादवले बताएका छन् ।

उनले भने, ‘गण्डकी प्रदेशतिरको वर्षाले नारायणी बेसिनको जति नि खोलाहरु छन्, हाम्रो म्याग्दी, कालीगण्डकी यो खोलाहरुमा पानी बढेर त्यस क्षेत्रमा बाढी धेरै बाढी आएको देखिन्छ । कोशी नदीको सप्तकोशी, तमोर, अरुण, दूधकोशी लगायतका खोलाहरुमा आज अलिकति उल्लेखनीय बढ्ने, पानीमा उल्लेखनीय बढ्ने देखिन्छ । त्यसपछिका आउँदो ५ दिन हेर्दाखेरि भोलिसम्म अलिअलि उल्लेखनीय बढ्ने, तर त्यसपछि सामान्य घटबढ हुनेछ । उता खासै बाढीको आउने अवस्था देखिँदैन । त्यसैगरी नारायणी बेसिनको कुरा गर्दाखेरि नारायणी नदीका त्रिशुली, बुढीगण्डकी, मर्स्याङ्दी, सेती अनि नारायणी लगायतका नदी नदीहरुमा आज एकदम उल्लेखनीय बढेको छ । यो बाहेक आज दिउँसोसम्म एकदम धेरै बढेर अनि बिस्तारै घट्दै जाने क्रम देखिन्छ । साथै नदीको बाहेक भोलि पनि उल्लेखनीय बढ्ने र त्यसपछि सामान्य हुँदै जाने देखिन्छ । कर्णाली नदीको कुरा गर्दाखेरि कर्णाली, चेपाङ, ठुलीभेरी लगायतका नदीहरु आज उल्लेखनीय बढ्ने र त्यसपछिका दिनहरुमा अब बिस्तारै घट्दै जाने देखिन्छ । अझै पश्चिमको नदीहरु महाकाली, कन्काई, नदीहरुमा पनि यो उल्लेखनीय बढ्ने देखिन्छ । पूर्वको कमलाको नदी सामान्य भइसकेको छ । पश्चिमका पूर्वी राप्ती, तिनाउ, बानगङ्गा अनि बबई नदीहरुमा पूर्वी राप्ती, बानगङ्गाहरु उल्लेखनीय बढ्ने देखिन्छ । तिनाउमा रातिको बाढीले गर्दाखेरि आज उल्लेखनीय बढ्ने छ र बिस्तारै यो पनि घट्ने घट्दै जाने देखिन्छ ।’

कुन क्षेत्रमा कस्तो जोखिम ?

महाशाखाले बाढीको जोखिमलाई विभिन्न तहमा वर्गीकरण गरेको छ । बारा, पर्सा, रौतहट, काठमाडौं, काभ्रेपलाञ्चोक र भक्तपुरलगायत जिल्लामा बाढीको न्यून जोखिम रहेको छ । गोरखा, रसुवा, धादिङ र नुवाकोटलगायत जिल्लामा मध्यम जोखिम रहेको महाशाखाका असिस्टेन्ट हाइड्रोलोजिस्ट यादवले बताएका छन् । यी क्षेत्रमा नदी तथा खोलामा पानीको बहाव बढेपनि सावधानी तहभन्दा तल रहने अनुमान गरिएको छ ।

कपिलवस्तु र रुपन्देहीमा उच्च जोखिम रहेको उनले बताएका छन् । ती क्षेत्रमा नदी तथा खोलाको पानी सावधानी तहभन्दा माथि पुग्न सक्ने भएकाले सतर्क रहन र खोलानदीबाट टाढा रहन उनले आग्रह गरेका छन् ।

मुस्ताङ, मनाङ, कास्की, म्याग्दी, तनहुँ, नवलपरासी र चितवनलगायत जिल्लालाई बाढीको अति उच्च जोखिम क्षेत्रमा राखिएको छ । यी क्षेत्रमा नदी तथा खोलामा पानीको बहाव अत्यधिक बढ्न सक्ने र आकस्मिक बाढीको जोखिम रहेकाले सुरक्षित स्थानमा सर्न उनले आग्रह गरेका छन् ।

उनले भने, ‘पूर्वका बारा, पर्सा, रौतहट अनि काठमाडौं, काभ्रेपलाञ्चोक, भक्तपुर लगायतका जिल्लाहरुमा बाढीको जोखिम एकदम न्युन रहेको छ । यहाँ पानी सामान्य हुने, खोलामा अनि सावधानी सतहभन्दा धेरै तल रहन्छ । गोरखा, रसुवा, धादिङ, नुवाकोट लगायतका जिल्लाहरुमा बाढीको मध्यम खालको जोखिम रहेको छ । यस क्षेत्रमा सावधानी अपनाउनुपर्छ, खोलामा पानी उल्लेखनीय बढ्ने, तर यो सावधानी सतहभन्दा तलै रहने अनुमान छ । उच्च जोखिमको क्षेत्र भनेको कपिलवस्तु र रुपन्देहीमा हो । त्यो क्षेत्रहरुमा पानीको अवस्था उल्लेखनीय बढ्ने र उच्च जोखिमको अवस्था रहेको छ । सावधानी सतहभन्दा माथि नै बाढी कट्छ तर खतरा सतहभन्दा तलै रहने देखिन्छ । यस क्षेत्रमा हामीले सावधानी अपनाउने अनि खोलाभन्दा टाढा रहन आग्रह गर्दछौँ । मुस्ताङ, मनाङ, कास्की, म्याग्दी, तनहुँ, नवलपरासी, चितवन लगायतका जिल्लाहरुमा अति उच्च जोखिम रहेको छ । अति उच्च जोखिमले नदीहरुमा बाढी एकदम धेरै बढ्ने र आकस्मिक जोखिमहरुको कन्डिसनहरुलाई जनाउँछ । त्यही भएर ती जिल्लाहरुमा बग्ने खोलाहरुबाट टाढै रहनुहोला र सकेसम्म सुरक्षित स्थानतिर सर्न हुन अनुरोध गर्दछौँ ।’

काठमाडौं उपत्यकामा भने वर्षाका कारण खोलानालामा पानीको बहाव बढ्ने भएपनि तत्काल ठूलो बाढीको अवस्था नरहेको उनले बताएका छन् । आगामी २४ घण्टासम्म उपत्यकामा मध्यम जोखिम रहने र सोमवारदेखि नदी तथा खोलानाला सामान्य अवस्थामा फर्किने पूर्वानुमान गरिएको छ ।

महाशाखाले उच्च तथा अति उच्च जोखिम भएका क्षेत्रमा नदी, खोला र बाढी प्रभावित क्षेत्रबाट टाढा रहन तथा सम्भावित जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै सुरक्षित स्थानमा रहन आग्रह गरेको छ ।