उपेन्द्र यादवको नेतृत्वमाथि बिदेश्वर यादव ‘विक्की’को प्रश्न : जसपा छाडे, मधेसको मुद्दा होइन!
‘पार्टीभन्दा मुद्दा ठूलो, नेतृत्वभन्दा विचार ठूलो र व्यक्तिभन्दा जनता ठूलो’ भन्दै जसपा नेपालका केन्द्रीय सदस्य बिदेश्वर यादवको राजीनामा
ललितपुर, असोज २३। जनता समाजवादी पार्टी (जसपा) नेपालका केन्द्रीय सदस्य एवं प्रमुख युवा, विद्यार्थी तथा खेलकुद विभागका प्रमुख बिदेश्वर यादव ‘विक्की’ले पार्टीको वर्तमान राजनीतिक दिशा, नेतृत्व शैली र आन्तरिक लोकतन्त्रप्रति गम्भीर असहमति जनाउँदै राजीनामा दिएका छन्।
केन्द्रीय समितिको बैठकका क्रममा सार्वजनिक गरिएको राजीनामा पत्रमा यादवले पार्टीका अध्यक्ष उपेन्द्र यादवको नेतृत्व र पार्टीभित्रको निर्णय प्रक्रियामाथि प्रश्न उठाएका छन्। मधेस आन्दोलनबाट स्थापित संघीयता, समानुपातिक समावेशिता, सामाजिक न्याय र पहिचानका मुद्दालाई संस्थागत गर्नुपर्नेमा पार्टी सीमित नेतृत्वको राजनीतिक स्वार्थमा केन्द्रित हुँदै गएको आफूले महसुस गरेको उनको भनाइ छ।
मधेसको राजनीति व्यक्तिकेन्द्रित कि मुद्दाकेन्द्रित?
राजीनामा पत्रमार्फत यादवले मधेस आन्दोलन कुनै एक नेताको निजी राजनीतिक सम्पत्ति नभएको स्पष्ट पारेका छन्। सयौँ सहिद र लाखौँ जनताको त्याग तथा बलिदानबाट स्थापित उपलब्धिलाई कुनै व्यक्तिको राजनीतिक निरन्तरतासँग जोडेर राख्न नहुने उनको तर्क छ।
उनले पार्टीभित्र खुला वैचारिक बहस, नेतृत्वको जवाफदेहिता, आन्तरिक प्रतिस्पर्धा र नयाँ पुस्तालाई नेतृत्व हस्तान्तरण गर्ने प्रक्रियामा पर्याप्त अवसर नपाइएको भन्दै असन्तुष्टि व्यक्त गरेका छन्।
उपेन्द्र यादवको ऐतिहासिक योगदान स्वीकार, तर नेतृत्वमाथि प्रश्न गर्न पाउनुपर्ने माग
बिदेश्वर यादवले उपेन्द्र यादवले मधेसको राजनीतिमा खेलेको ऐतिहासिक भूमिकाको मूल्याङ्कन इतिहासले गर्ने उल्लेख गर्दै विगतको योगदानकै आधारमा वर्तमानका सबै निर्णयलाई प्रश्नभन्दा माथि राख्न नसकिने बताएका छन्।
उनको प्रश्न छ—जसपा नेपाल मधेसका मुद्दा र जनताको आकांक्षाको संस्थागत प्रतिनिधि बनिरहेको छ कि ती मुद्दा नेतृत्वको राजनीतिक निरन्तरता कायम गर्ने माध्यम बन्दै गएका छन्?
यादवले नेतृत्वको सम्मान गर्नु र नेतृत्वका हरेक निर्णयलाई प्रश्नविहीन रूपमा स्वीकार गर्नु फरक विषय भएको उल्लेख गरेका छन्। उनका अनुसार लोकतान्त्रिक पार्टीमा असहमति, आलोचना र वैकल्पिक विचारलाई स्थान दिनु आवश्यक छ।
‘म पार्टी छोड्दै छु, तर मधेसका मुद्दा छोडिरहेको छैन’
राजीनामा पत्रमा यादवले आफ्नो निर्णय कुनै पद नपाएको निराशा, व्यक्तिगत कुण्ठा वा प्रतिशोधबाट प्रेरित नभएको बताएका छन्। यो निर्णय आफ्नो राजनीतिक विवेक, वैचारिक प्रतिबद्धता र मधेसको भविष्यप्रतिको जिम्मेवारीबोधबाट आएको उनको दाबी छ।
उनले मधेसको राजनीतिमा नयाँ पुस्ताको सहभागिता, सामूहिक नेतृत्व, संस्थागत लोकतन्त्र र जनताप्रतिको जवाफदेहितालाई प्राथमिकता दिनुपर्नेमा जोड दिएका छन्।
यादवले पुरानो नेतृत्वको अनुभव आवश्यक भए पनि त्यसले नयाँ नेतृत्वको बाटो छेक्न नहुने बताएका छन्। पार्टीको अस्तित्व जनताका मुद्दाभन्दा माथि हुन नसक्ने उनको भनाइ छ।
अब उपेन्द्र यादव र जसपा नेपालसामु प्रश्न
बिदेश्वर यादवको राजीनामाले जसपा नेपालभित्र नेतृत्व विकास, आन्तरिक लोकतन्त्र र मधेस आन्दोलनका उपलब्धिलाई संस्थागत गर्ने विषयमा बहसको आवश्यकता औँल्याएको छ। यद्यपि, उनको राजीनामाले मात्रै पार्टीभित्रको समग्र अवस्था वा अन्य नेताहरूको धारणा पुष्टि गर्दैन।
अब मुख्य प्रश्न उठ्छ—मधेसको अधिकार र पहिचानका लागि स्थापित राजनीतिक शक्तिले नयाँ पुस्तालाई नेतृत्वमा ल्याउन कस्तो भूमिका खेल्छ? पार्टीभित्र असहमत आवाज र वैकल्पिक विचारलाई कति स्थान दिइन्छ? र मधेस आन्दोलनबाट प्राप्त उपलब्धिलाई संस्थागत गर्न नेतृत्वले आगामी दिनमा के गर्छ?
बिदेश्वर यादवले आफ्नो राजीनामा पत्रको अन्त्यमा लेखेका छन्, “पार्टीभन्दा मुद्दा ठूलो, नेतृत्वभन्दा विचार ठूलो, पदभन्दा स्वाभिमान ठूलो र व्यक्तिभन्दा जनता ठूलो हुन।”
उनको यो अभिव्यक्तिले मधेसको राजनीतिमा नेतृत्वको निरन्तरता, पुस्तान्तरण र जनताका मुद्दाप्रतिको जवाफदेहिताबारे नयाँ बहसको विषय प्रस्तुत गरेको छ।