प्रधानमन्त्री बालेन्द्र साहले रसुवाको भोटेकोशी नदीमा आएको बाढी हिमपहिरोका कारण सिर्जित भएको बताए।
बुधवार प्रतिनिधिसभामा प्रधानमन्त्रीले यसलाई जलवायु परिवर्तनको गम्भीर सङ्केतका रूपमा लिनुपर्ने बताए। उनले जलवायु परिवर्तनका कारण भोग्नुपरेको विपद्बारे अन्तर्राष्ट्रिय समुदायमा बलियो रूपमा आवाज उठाउनुपर्नेमा जोड दिए।
सरकारले विपद् लगत्तै उद्धार कार्यलाई तीव्रता दिएको र हालसम्म ११ हजार ९९३ जनाको सफल उद्धार गरिएको उनले जानकारी दिए। भोटेकोशी बाढी र पहिरोबाट प्रभावित क्षेत्रमा भइरहेको उद्धार, राहत तथा पुनःस्थापनाका कार्यबारे उनले प्रतिनिधिसभालाई जानकारी गराए।
प्रधानमन्त्री साहका अनुसार विपद्मा परी अझै ३ हजार ९१६ जना सम्पर्कविहीन रहेका छन्। उद्धार गरिएकामध्ये २९२ जना घाइते भएकोमा १८२ जना उपचारपश्चात् डिस्चार्ज भइसकेका छन् भने बाँकीको उपचार जारी छ।
हालसम्म १ हजार ११४ वटा शव फेला परेका छन्, जसमध्ये ९५ जनाको पहिचान भई परिवारलाई जिम्मा लगाइएको छ। पहिचान हुन नसकेका शवहरूलाई डीएनए परीक्षणका लागि आधार सुरक्षित राख्दै वैज्ञानिक प्रक्रियाअनुसार व्यवस्थापन गरिएको उनले जानकारी दिए।
प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप उद्धार कोषमा हालसम्म ७ अर्ब ८८ लाख ५७ हजार २१७ रुपैयाँ र थप ६१ लाख ४१ हजार ७०२ अमेरिकी डलर जम्मा भएको छ। कोषबाट राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणलाई १ अर्ब रुपैयाँ निकासा गरिसकिएको छ। जसमध्ये रसुवा, नुवाकोट, धादिङ, गोरखा र तनहुँका १५ वटा पालिकामा ६ करोड ७५ लाख रुपैयाँ पठाइएको छ।
विपद्को यस घडीमा भारत, चीन, अमेरिका, बेलायत, जापानलगायतका मित्रराष्ट्रहरू र एसियाली विकास बैंक, विश्व बैंकजस्ता अन्तर्राष्ट्रिय साझेदारहरूले सहयोग गरेको प्रधानमन्त्रीले बताए।
बाढीले ऊर्जा र सडक पूर्वाधारमा ठूलो क्षति पुर्याएको छ। बाढीका कारण कुल ४ हजार ३१ मेगावाट विद्युत् उत्पादन अवरुद्ध भएको छ। भोटेकोशी–त्रिशूली करिडोरका ८ वटा सञ्चालित आयोजना (२८१ मेगावाट) र ४ वटा निर्माणाधीन आयोजना (३८८ मेगावाट) क्षतिग्रस्त भएका छन्।
हाल नुवाकोटमा ८५ प्रतिशत, धादिङमा ९८ प्रतिशत र रसुवामा ४० प्रतिशत विद्युत् सेवा पुनःसुचारु गरिएको छ।
सञ्चार सेवा ९५ प्रतिशत पुनःस्थापना भइसकेको छ भने सञ्चार पहुँच नभएका क्षेत्रमा ३० वटा स्याटेलाइट फोन प्रयोगमा ल्याइएको छ। सडकतर्फ गल्छी–बेत्रावती–रसुवागढी सडक र पृथ्वी राजमार्गका विभिन्न खण्डमा ठूलो क्षति पुगेको छ।
४८ वटा झोलुङ्गे पुल र ३१ वटा मोटरयोग्य पुलमा क्षति पुगेकोमा हाल विभिन्न स्थानमा बेली ब्रिज जडान गर्ने कार्य भइरहेको छ। मुग्लिन–नारायणघाट सडकको कृष्णभीर खण्ड भदौभित्रै मर्मत गरिसक्ने सरकारको लक्ष्य छ।
बाढीको पूर्वसूचना र सुरुङ (टनेल) उद्धारमा ढिलाइ भएको भनिएको विषयमा स्पष्ट पार्दै प्रधानमन्त्रीले भने, ‘यो विपद् पूर्वअनुमानभन्दा बाहिरको थियो। सूचना पाउनेबित्तिकै सुरक्षाकर्मी खटिएका थिए। उद्धारका क्रममा कतिपय सुरक्षाकर्मी आफैँ बेपत्ता हुनुभएको छ।’
उनले टनेलमा बालुवा र लेदो भरिएका कारण उद्धार कार्य प्राविधिक रूपमा अत्यन्तै जटिल भएको र विज्ञहरूको सल्लाहअनुसार काम भइरहेको बताए।
प्रधानमन्त्री साहले विपद्को यस समयमा अहोरात्र खटिने सुरक्षाकर्मी, कर्मचारी र सहयोग गर्ने सम्पूर्णप्रति आभार व्यक्त गर्दै प्रभावितहरूको दीर्घकालीन पुनःस्थापनाका लागि सरकार प्रतिबद्ध रहेको विश्वास दिलाए।