आज भाद्र कृष्ण अष्टमी अर्थात् जगत्का पालनकर्ता भगवान् श्रीकृष्णको शुभ जन्मोत्सव ‘श्रीकृष्ण जन्माष्टमी’ पर्व मनाइँदैछ। यस पावन अवसरमा ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक नगरी पाटन (ललितपुर) स्थित प्रसिद्ध २१ गजुरयुक्त शिखर शैलीको कृष्ण मन्दिर परिसरमा बिहानैदेखि धार्मिक रौनक छाएको छ भने लाखौँ श्रद्धालु भक्तजनको भीड लागेको छ।
बिहान झिसमिसेदेखि नै मन्दिरका चारैतिर भक्तजनहरूको लामो लाइन लागेको छ। हातमा जल, बेलपत्र, तुलसीको मञ्जरी, फलफूल, पहेँलो तथा रातो वस्त्र, नरिवल र भगवान् श्रीकृष्णको प्रिय मयूरको प्वाँख बोकेर भक्तजनहरू घण्टौँसम्म धैर्यपूर्वक पंक्तिबद्ध भएका छन्। उनीहरू ‘हरे राम हरे कृष्ण, कृष्ण कृष्ण हरे हरे’ को संकीर्तनमा मग्न देखिन्छन्।
१७औँ शताब्दीमा तत्कालीन धर्मपरायण मल्ल राजा सिद्धिनरसिंह मल्लले निर्माण गर्न लगाएको यो मन्दिर नेपालको प्रस्तर कलाको उत्कृष्ट नमुनाका रूपमा परिचित छ। मन्दिरका बाहिरी भित्ता तथा दलिनहरूमा महाभारत र रामायणका विभिन्न प्रेरणादायी प्रसंग कुँदिएका छन्। वर्षमा केवल आजकै दिन मन्दिरको माथिल्लो तल्लासम्म सर्वसाधारणलाई प्रवेश दिइने भएकाले यहाँ दर्शनार्थीको विशेष भीड लाग्ने गर्दछ।
मन्दिरअगाडि अग्लो स्तम्भमा हात जोडेर बसेको गरुडको मूर्ति र प्रवेशद्वारमा रहेका प्रस्तर सिंहहरूले पाटन दरबार क्षेत्रको ऐतिहासिक गरिमालाई थप उँचो बनाएका छन्। भक्तजनहरू सिँढी चढेर दोस्रो तल्लाको बार्दलीबाट परिक्रमा गर्दै श्रद्धासुमन अर्पण गरिरहेका छन्।
यसपटकको जन्माष्टमीमा साना बालबालिकाको आकर्षक प्रस्तुति विशेष मनमोहक देखिएको छ। अभिभावकहरूले आफ्ना नानीबाबुलाई कान्हा अर्थात् बालकृष्ण र राधाको स्वरूपमा सजाएर मन्दिरमा ल्याएका छन्। शिरमा मयूरको प्वाँख अंकित मुकुट, पहेँलो पीताम्बर, गलामा मोतीका माला र हातमा बाँसुरी बोकेका बालबालिकालाई देख्दा द्वापरयुगको गोकुल र वृन्दावन पाटनमै ओर्लिएको भान हुन्छ।
स्थानीय चोक तथा मन्दिर परिसरमा कलाकारहरूले बालबालिकाको निधार र गालामा कुचीको सहायताले कलात्मक गोपीचन्दन, टीका तथा मयूरको बुट्टा कोरिरहेका छन्। त्यस्तै, फूल तथा केराका पातले सजाइएको डोली (झुला) मा विराजमान गराइएका राधा–कृष्ण स्वरूपका बालबालिका तथा अष्टधातुका लड्डू गोपाललाई श्रद्धालुहरूले श्रद्धापूर्वक झुला हल्लाउँदै दर्शन गरिरहेका छन्।
पाटन दरबार क्षेत्रभरि आज बाँसुरीको सुमधुर धुन गुञ्जायमान छ। विभिन्न कलात्मक बुट्टा भरिएका बाँसुरीलाई आकर्षक छत्र बनाएर बिक्री गरिरहेका व्यापारी वरिपरि बालबालिका तथा युवाहरूको भीड देखिन्छ। भक्तजनहरूको हातमा फर्फराइरहेका मयूरका प्वाँखले मङ्गल बजार क्षेत्रलाई नै नीलो र हरियो रङको आध्यात्मिक आभाले रंग्याएको छ।
द्वापरयुगमा अधर्म र अन्यायको नाश गरी धर्मको संस्थापना गर्न अवतार लिनुभएका भगवान् श्रीकृष्णको जन्मजयन्तीले सत्य, निष्काम कर्म र प्रेमको मार्गमा अघि बढ्न प्रेरणा दिने धार्मिक विश्वास छ। पाटनको कृष्ण मन्दिरमा देखिएको यो अनुपम आस्था र सांस्कृतिक उल्लासले नेपालको समृद्ध धार्मिक परम्परा, सामाजिक एकता र आपसी सद्भावलाई थप प्रगाढ बनाएको छ।
