प्यालेस्टाइन र इजरायलबीच तीन वर्षदेखि जारी द्वन्द्वका कारण गाजाको कृषि क्षेत्र पूर्ण रूपमा धराशायी बनेको छ।
संयुक्त राष्ट्रसंघको खाद्य तथा कृषि संगठनको पछिल्लो प्रतिवेदनअनुसार गाजाको कुल कृषियोग्य जमिनमध्ये हाल केवल ३ प्रतिशत हिस्सा मात्र उत्पादनका लागि सुरक्षित र पहुँचयोग्य रहेको छ।
युद्धपूर्व गाजाको अर्थतन्त्रको करिब १० प्रतिशत हिस्सा ओगटेको कृषि क्षेत्र अहिले आफ्नो अस्तित्व जोगाउन संघर्ष गरिरहेको छ। युद्ध सुरु हुनुअघि गाजा १५ हजार २ सय हेक्टर जमिनमा तरकारी र ७ हजार ७ सय हेक्टरमा विभिन्न रुखजन्य बाली लगाउँदै आत्मनिर्भरताको बाटोमा थियो।
तर द्वन्द्वको तीन वर्षमा उक्त कृषि भूमि खुम्चिएर ४ सय ४८ हेक्टरमा सीमित भएको छ। कृषि विज्ञ मोहम्मद अबु शमालाका अनुसार आधारभूत कृषि सामग्री, पानी, बिजुली र इन्धनको चर्को अभावले यो क्षेत्र थप संकटमा परेको हो।
सैन्य नियन्त्रण र ‘येलो लाइन’ भनिने सैन्य सीमा रेखाका कारण किसानहरूले आफ्नो पुर्ख्यौली जग्गामा जानसमेत पाएका छैनन्। सुरक्षा जोखिम र कृषि रसायनको अभावमा उत्पादनमा ५० प्रतिशतभन्दा बढी गिरावट आएको स्थानीय किसान मोहम्मद हसौनाले बताएका छन्।
यो द्वन्द्वले कृषिमा निर्भर करिब ५ लाख ६० हजारभन्दा बढी मानिसको जीविकोपार्जन खोसेको छ। हमास प्रशासनले पछिल्ला वर्षहरूमा कृषि क्षेत्रमा ३ अर्ब ४९ करोड अमेरिकी डलर बराबरको क्षति पुगेको प्रारम्भिक तथ्यांक सार्वजनिक गरेको छ।
जग्गाको पहुँच गुम्नु र दैनिक रूपमा हुने गोलाबारीले गाजाको खाद्य सुरक्षा व्यवस्था आगामी वर्षहरूका लागि समेत अनिश्चित बनेको छ।