दसैं नजिकिँदै गर्दा चीनसँग जोडिएका नेपालका प्रमुख स्थलमार्गहरू अवरुद्ध भएपछि आयात–निर्यात तथा बजार आपूर्तिमा दबाब बढेको छ। लगातारको वर्षा र त्यसबाट सिर्जित बाढी तथा पहिरोले तातोपानी, रसुवागढी र कोरला नाकातर्फ जाने सडक तथा संरचनामा क्षति पुगेपछि चीनबाट सामान ल्याउने प्रक्रिया प्रभावित भएको हो।
भन्सार विभागका अनुसार चालु आर्थिक वर्षको सुरुआती दुई महिनामै नेपालले चीनबाट ७६ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी मूल्यका वस्तु आयात गरेको थियो। अहिले स्थलमार्गका प्रमुख नाकाहरू प्रभावित हुँदा दसैंका लागि ल्याइएका कपडा, जुत्ता, इलेक्ट्रोनिक्स तथा विद्युतीय सवारीसाधनलगायत सामानको ढुवानीमा समस्या देखिएको छ।
तातोपानी नाका पहिरोको जोखिमका कारण यसअघि नै प्रभावित थियो। त्यसपछि भोटेकोशीमा आएको बाढीले रसुवागढी क्षेत्रको संरचनामा ठूलो क्षति पुर्यायो। वैकल्पिक मार्गका रूपमा प्रयोग हुँदै आएको मुस्ताङको कोरला नाका पनि कालीगण्डकीमा आएको बाढीका कारण सडक सम्पर्कबाट अलग भएको छ।
कोरलामा बढेको व्यापार पनि प्रभावित
तातोपानी र रसुवागढी नाका अवरुद्ध भएपछि कोरला नाकाबाट आयात गर्ने क्रम बढेको थियो। भदौको मध्यदेखि अन्त्यसम्मको करिब दुई सातामा सयौँ कन्टेनर तथा विद्युतीय सवारीसाधन नेपाल भित्रिएका थिए। यही अवधिमा मुस्ताङ भन्सारले उल्लेख्य राजस्व संकलन गरेको थियो।
तर बेनी–जोमसोम सडकखण्ड तथा कालीगण्डकी करिडोरमा पुल र सडकमा क्षति पुगेपछि मालवाहक सवारीको आवागमन रोकिएको छ। नाका क्षेत्रका भन्सार संरचना सुरक्षित रहे पनि त्यहाँसम्म पुग्ने सडक अवरुद्ध हुँदा सामान ढुवानी गर्न समस्या भएको छ।
दसैंका सामान काठमाडौं पुग्न सकेनन्
व्यवसायीहरूका अनुसार दसैंलाई लक्षित गरेर चीनबाट मगाइएका सामानको ठूलो हिस्सा बाटोमै रोकिएको छ। अहिलेसम्म काठमाडौंमा अपेक्षाकृत कम मात्र सामान आइपुगेको उनीहरूको भनाइ छ।
सडक अवरोधसँगै ढुवानी खर्च बढेको र विदेशी मुद्राको विनिमय दरमा आएको परिवर्तनले आयातित सामानको लागत बढ्ने व्यवसायीहरूको आकलन छ। केही व्यवसायीले वैकल्पिक रूपमा भारत हुँदै साना सवारी प्रयोग गरेर सामान ल्याउने प्रयास गरे पनि त्यसबाट लागत थप बढ्ने अवस्था रहेको बताएका छन्।
बजारमा अघिल्लो मौज्दात र स्वदेशी उत्पादन उपलब्ध भएकाले तत्काल पूर्ण अभाव भने देखिएको छैन। तर लामो समयसम्म आपूर्ति अवरुद्ध भए दसैंको व्यापारमा थप असर पर्न सक्ने व्यवसायीहरूको भनाइ छ।
पूर्वाधार र व्यवस्थापनका समस्या पनि उठाइए
व्यवसायी प्रतिनिधिहरूले नाका सञ्चालनका लागि सडक र पुल मात्र नभई भन्सार पूर्वाधार, जनशक्ति, नेटवर्क तथा अन्य प्राविधिक व्यवस्थासमेत सुधार गर्नुपर्ने बताएका छन्।
कोरला नाकामा भन्सार जाँचपासको क्षमता, इन्टरनेट तथा प्रणाली सञ्चालनमा समस्या देखिएको र चीनतर्फबाट सामान ल्याउँदा लामो दूरी पार गर्नुपर्ने भएकाले ढुवानी लागत पहिले नै उच्च रहेको उनीहरूको भनाइ छ।
तातोपानी नाका सञ्चालनमा ल्याउन कूटनीतिक पहल तीव्र बनाउनुपर्ने माग पनि व्यवसायी क्षेत्रबाट उठेको छ। उनीहरूका अनुसार भौतिक संरचना तयार भए पनि नाका नियमित रूपमा सञ्चालन हुन नसक्दा व्यापारिक गतिविधिमा प्रत्यक्ष असर परेको छ।
बाटो खुलाउने काम तीव्र
मुस्ताङ भन्सारका अनुसार अहिले ठूलो संख्यामा मालवाहक गाडी, कन्टेनर तथा विद्युतीय सवारीसाधन नाकाको क्षेत्रमा रोकिएका छन्। नेपालतर्फको सडक अवरुद्ध रहेकाले व्यापारीहरूले भन्सार जाँचपासमा पनि तत्काल चासो नदेखाएको जनाइएको छ।
सडक विभागले क्षतिग्रस्त मार्ग मर्मत गर्ने काम अघि बढाइरहेको छ। सडक सञ्चालनमा आएपछि रोकिएका सामानलाई क्रमशः गन्तव्यसम्म पुर्याउन सकिने भन्सार अधिकारीहरूको भनाइ छ।
चीनसँगका प्रमुख स्थलमार्ग छिटो पुनः सञ्चालनमा आउन नसके दसैंअघिको आयात–आपूर्ति व्यवस्थामा थप दबाब पर्न सक्ने देखिएको छ।