पश्चिम एसियाबाट हुने कच्चा तेलको निर्यात सेप्टेम्बरमा उल्लेख्य रूपमा बढेको देखिएको छ। यसले युद्धका कारण प्रभावित विश्वव्यापी तेल आपूर्तिमा केही राहत पुग्ने संकेत गरेको छ।
तेल ट्याङ्करको आवागमन अध्ययन गर्ने कम्पनीहरूको तथ्याङ्कअनुसार स्ट्रेट अफ होर्मुज हुँदै हुने तेल ढुवानी पछिल्ला महिनाको तुलनामा बढेको छ। यद्यपि, विभिन्न ट्र्याकिङ कम्पनीले फरक–फरक आँकडा दिएका छन् र युद्धअघिको सामान्य अवस्थासम्म भने आपूर्ति फर्किसकेको छैन।
विश्लेषकहरूका अनुसार स्ट्रेट अफ होर्मुजमा अमेरिकी सैन्य सुरक्षाका कारण केही ढुवानी कम्पनीहरूको गतिविधि बढेको छ। साउदी अरब र संयुक्त अरब इमिरेट्सजस्ता प्रमुख तेल निर्यातकहरूले पनि वैकल्पिक मार्ग तथा समुद्री मार्गबाट निर्यात जारी राखेका छन्।
केप्लरको अनुमानअनुसार सेप्टेम्बरमा स्ट्रेट हुँदै दैनिक करिब १ करोड ब्यारेल कच्चा तेल पार भएको छ। स्ट्रेट बाहेकका पाइपलाइन र बन्दरगाहमार्फत पनि खाडी क्षेत्रबाट दैनिक लाखौँ ब्यारेल तेल बाहिरिएको बताइएको छ। तर, केही अन्य ट्र्याकिङ कम्पनीले स्ट्रेट हुँदै भएको ढुवानीको मात्रा यसभन्दा कम रहेको अनुमान गरेका छन्।
ट्याङ्करहरूले सुरक्षाका कारण आफ्नो ट्रान्सपोन्डर बन्द गर्ने भएकाले वास्तविक तेल प्रवाह मापन गर्न कठिन हुने विशेषज्ञहरू बताउँछन्। त्यसैले भूउपग्रह तस्बिर, ट्रान्सपोन्डर संकेत र अन्य उपलब्ध सूचनालाई मिलाएर निर्यातको अनुमान गरिन्छ।
तेल निर्यातमा सुधार आए पनि बजारमा जोखिम कायमै छ। इरानले ट्याङ्कर तथा खाडी क्षेत्रका ऊर्जा पूर्वाधारमाथि थप आक्रमण गरेमा आपूर्ति फेरि घट्न सक्ने र तेलको मूल्य बढ्न सक्ने विश्लेषकहरूको भनाइ छ।
अमेरिकी सेनाले स्ट्रेट हुँदै ठूलो मात्रामा तेल ढुवानी भइरहेको बताउँदै आएको छ। तर उक्त दाबीका तथ्याङ्क र विभिन्न स्वतन्त्र ट्र्याकिङ कम्पनीका अनुमानबीच अन्तर देखिएको छ। केही अमेरिकी सांसद तथा विश्लेषकहरूले सैन्य पक्षबाट प्रस्तुत गरिएको तथ्याङ्कको गणना विधिबारे थप पारदर्शिता आवश्यक रहेको बताएका छन्।
अन्तर्राष्ट्रिय समुद्री संगठनले भने सुरक्षा जोखिम कायम रहेकाले स्ट्रेटलाई पूर्ण रूपमा सुरक्षित जलमार्ग मान्न नसकिने जनाएको छ। युद्ध सुरु भएयता धेरै पानीजहाज आक्रमणमा परेको र नाविकहरूको ज्यान गएको विवरणले पनि जोखिम अझै उच्च रहेको देखाउँछ।
विश्लेषकहरूका अनुसार खाडी क्षेत्रबाट तेलको प्रवाह बढ्नु सकारात्मक संकेत भए पनि आपूर्ति अझै विश्वव्यापी मागअनुसार सामान्य अवस्थामा फर्किएको छैन। स्ट्रेटको सुरक्षा जोखिम हट्नु र तेल उत्पादन तथा प्रशोधन गतिविधि पूर्ण रूपमा पुनःस्थापित हुनु आवश्यक रहेको उनीहरूको भनाइ छ।