युरोपका देशहरूमा आन्दोलनका कारण र माग फरक भए पनि युवाहरूको साझा चिन्ता आर्थिक असुरक्षा र अवसरको अभाव हो। अभिभावकको पुस्ताले प्राप्त गरेका अवसर आफूहरूले नपाउने हो कि भन्ने चिन्ताले नयाँ पुस्तालाई आन्दोलनमा सहभागी गराएको देखिन्छ।
स्पेनमा आवासको समस्यादेखि फ्रान्समा शिक्षा क्षेत्रको बजेट र शिक्षकको अवस्थासम्मका विषय आन्दोलनका प्रमुख मुद्दा बनेका छन्। अल्बानियामा भने अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पका ज्वाइँ जेरेड कुश्नरसँग सम्बन्धित विलासी विकास परियोजनाको विरोधमा विद्यार्थीहरू प्रदर्शन गरिरहेका छन्।
यी आन्दोलन एक देशमा मात्र सीमित छैनन्। इटाली र ग्रिसका प्रदर्शनकारीले फ्रान्समा भइरहेको आन्दोलनसँग ऐक्यबद्धता जनाउँदै नाराबाजी गरेका छन्। स्पेनमा सुरु भएको आवाससम्बन्धी आन्दोलन पोर्चुगलसम्म विस्तार भएको छ।
फ्रान्सको प्रमुख विद्यार्थी संगठन ‘युनेफ’ की उपाध्यक्ष एलिस डि ब्रिटोका अनुसार युरोपका विद्यार्थी संगठनहरूबीच अनुभव र आन्दोलनका रणनीति आदानप्रदान भइरहेका छन्। शिक्षा क्षेत्रमा लगानी, विश्वविद्यालयको अवस्था, बढ्दो जीवनयापन खर्च र आवासको समस्याले विभिन्न देशका युवालाई एउटै मुद्दामा जोडेको उनको भनाइ छ।
इटालीकी विद्यार्थी संगठनकी नेता सब्रिना ब्रिजोलाले पनि सुरक्षित विद्यालय, मर्यादित रोजगारी, प्रभावकारी सार्वजनिक स्वास्थ्य सेवा र सामाजिक न्यायका लागि युवाहरू एकजुट हुनुपर्नेमा जोड दिएकी छन्।
‘द युरोपियन करेस्पोन्डेन्ट’ का प्रधान सम्पादक जुलियस फिन्टेलम्यानका अनुसार पछिल्ला प्रदर्शनले युरोपेली राजनीतिक नेतृत्वले नयाँ पुस्ताका अपेक्षा सम्बोधन गर्न नसकेको जनभावना उजागर गरेका छन्।
उनका अनुसार शिक्षा र आवासको संकटसँगै रोजगारी बजारमा बढ्दो अनिश्चितताले युवाहरूको असन्तुष्टि थपेको छ। कृत्रिम बौद्धिकता (एआई) को विस्तारले सुरुवाती तहका रोजगारीका अवसर प्रभावित पारिरहेको छ भने जलवायु परिवर्तनले पनि युवाहरूको भविष्यप्रतिको चिन्ता बढाएको छ।
उदार लोकतान्त्रिक व्यवस्थाले नयाँ पुस्तालाई अघिल्लो पुस्ताभन्दा राम्रो जीवनस्तर र अवसर उपलब्ध गराउने प्रतिबद्धता पूरा गर्न नसकेको धारणा युवाहरूमा बलियो बन्दै गएको फिन्टेलम्यानको विश्लेषण छ।
आन्दोलन प्रभावित ग्रिस, इटाली, फ्रान्स, बेल्जियम, स्पेन र पोर्चुगलजस्ता युरोपेली संघका सदस्य राष्ट्रहरू आर्थिक सुस्तता र उच्च सार्वजनिक ऋणको दबाबमा छन्। फ्रान्समा सरकारी ऋणपत्रको प्रतिफल सन् २००२ यताकै उच्च स्तरमा पुगेको छ। यसले सरकारको वित्तीय व्यवस्थापन र सार्वजनिक खर्चमा थप दबाब सिर्जना गरेको छ।
शिक्षा र रोजगारीको माग चर्कियो
फ्रान्समा पछिल्ला नौ वर्षदेखि सेप्टेम्बर र अक्टोबर महिनामा विद्यार्थी प्रदर्शन हुँदै आएका छन्। तर यस वर्ष विद्यार्थीहरूको आन्दोलन थप व्यापक बनेको छ।
प्रदर्शनकारीले कक्षाकोठामा विद्यार्थीको सङ्ख्या घटाउनुपर्ने, शिक्षकका लागि बजेट वृद्धि गर्नुपर्ने, जलवायु सङ्कटसँग जुध्न आवश्यक पूर्वाधार निर्माणमा लगानी गर्नुपर्ने र युवामाथि हुने प्रहरी हिंसा रोक्नुपर्ने माग अघि सारेका छन्।
शिक्षासम्बन्धी मागले युरोपका विभिन्न देशका विद्यार्थीलाई समेत एकताबद्ध बनाएको छ। ग्रिसको राजधानी एथेन्सस्थित संसद् भवनअगाडि हजारौँ विद्यार्थी र शिक्षकले सार्वजनिक तथा निःशुल्क शिक्षाको माग गर्दै प्रदर्शन गरेका छन्। उनीहरूले ग्रिसदेखि फ्रान्ससम्म एउटै आवाज उठिरहेको सन्देश दिएका थिए।
इटालीको राजधानी रोममा उच्च माध्यमिक विद्यालय कब्जा गरेका विद्यार्थीहरूले जारी गरेको वक्तव्यमा समेत फ्रान्सको आन्दोलनलाई उदाहरणका रूपमा उल्लेख गरिएको थियो।
तर इटाली सरकारले आफ्नो देशको आन्दोलनलाई फ्रान्सको अवस्थासँग तुलना गर्न अस्वीकार गरेको छ। इटालीका शिक्षामन्त्री जुसेप्पे वाल्दिताराले दुवै देशको परिस्थिति फरक रहेको दाबी गरेका छन्।
आवास संकटले युरोपका युवालाई एकै ठाउँमा ल्यायो
युरोपभरि युवाहरूलाई जोड्ने अर्को प्रमुख विषय आवासको बढ्दो मूल्य र घरभाडा हो।
स्पेनमा सेप्टेम्बरदेखि चर्किएको आवाससम्बन्धी आन्दोलनले सरकारमाथि दबाब बढाएको छ। इटालीको रोममा अध्ययनरत विद्यार्थीहरूले पनि सुलभ आवासको व्यवस्था गुणस्तरीय शिक्षाको अभिन्न हिस्सा भएको भन्दै यस विषयलाई प्राथमिकतामा राख्न माग गरेका छन्।
आवासको समस्या विद्यार्थीमा मात्र सीमित छैन। अन्य पेसा र क्षेत्रका मानिसहरू पनि यससम्बन्धी आन्दोलनमा सहभागी हुन थालेका छन्।
इटालीमा इन्धनको मूल्य वृद्धिबाट असन्तुष्ट ट्रक चालकहरूले गरेको अवरोधका कारण अत्यावश्यक खाद्य सामग्रीको आपूर्तिसमेत प्रभावित भएको छ।
पोर्चुगलको राजधानी लिस्बनस्थित रोसियो स्क्वायरमा हरेक साँझ हजारौँ मानिस भेला भएर प्रदर्शन गरिरहेका छन्। ‘कासास पारा मोरार’ अर्थात् बस्नका लागि घर भन्ने नारासहित उनीहरूले घरभाडा वृद्धिमा नियन्त्रण गर्नुपर्ने र भाडामा बस्ने व्यक्तिलाई घरबाट निकाल्न सहज बनाउने नयाँ कानुन खारेज गर्नुपर्ने माग गरेका छन्।
यता अल्बानिया र सर्बियामा भने भ्रष्टाचारविरुद्धका प्रदर्शन चर्किएका छन्। यी आन्दोलनले दुवै देशका सरकारमाथि राजनीतिक दबाब सिर्जना गरेका छन्।
अल्बानियामा प्रदर्शनका क्रममा हिंसात्मक घटना भएपछि प्रधानमन्त्री एदी रामाले आफ्नो राजीनामाको माग अस्वीकार गरेका छन्। उनले आन्दोलनका क्रममा उत्पन्न अशान्तिका लागि राजनीतिक प्रतिद्वन्द्वीहरूलाई जिम्मेवार ठहर गरेका छन्।
सर्बियामा भने विद्यार्थीको नेतृत्वमा विगत दुई वर्षदेखि आन्दोलन जारी छ। यसले त्यहाँको राजनीतिक नेतृत्वमाथि निरन्तर दबाब सिर्जना गरिरहेको छ।
फ्रान्सका पेरिस, मार्सेली, लियोन, लिल, ओर्लियन्स र बोर्डो लगायतका प्रमुख सहरमा दसौँ हजार मानिस प्रदर्शनमा सहभागी भएका छन्।
विद्यार्थी संगठन युनेफले पेरिसमा आयोजना गरेको जुलुसमा प्रमुख ट्रेड युनियन सीजीटी, किसान, जलवायु अभियन्ता तथा ‘येलो भेस्ट’ आन्दोलनका सहभागीसमेत जोडिएका थिए। प्रदर्शनलाई ध्यानमा राखेर फ्रान्सेली अधिकारीहरूले विभिन्न स्थानमा ठूलो सङ्ख्यामा प्रहरी परिचालन गरेका छन्।
जर्मनीका ३४ भन्दा बढी सहरमा जेनजी प्रदर्शन
युरोपका अन्य देशमा फैलिएको जेनजी आन्दोलनको प्रभाव जर्मनीमा पनि देखिएको छ। ‘जेनजी रेगेल्ट’ अर्थात् ‘जेनजीले जिम्मा लिन्छ’ नामक अभियान समूहको आह्वानमा जर्मनीका ३४ भन्दा बढी सहरमा हजारौँ युवा तथा विद्यार्थी प्रदर्शनमा सहभागी भएका थिए।
शनिबार दिउँसो शान्तिपूर्ण रूपमा सुरु भएको प्रदर्शन राति केही सहरमा हिंसात्मक बनेको थियो। जर्मनीको प्रमुख वित्तीय केन्द्र फ्र्यांकफर्टमा प्रदर्शनका क्रममा केही पसलमा तोडफोड तथा लुटपाट भएको थियो। राजधानी बर्लिन, कोलोन र ह्याम्बर्गमा पनि प्रदर्शनकारी र प्रहरीबीच झडप भएको थियो।
चान्सलर फ्रिड्रिख मर्त्ज नेतृत्वको मध्य-दक्षिणपन्थी क्रिस्चियन डेमोक्रेटिक युनियन (सीडीयू) का नेताहरूले आगामी साताको अन्त्यमा पनि यस्तै घटना दोहोरिन सक्ने भन्दै चिन्ता व्यक्त गरेका छन्।
प्रदर्शन हुनुअघि नै सामाजिक सञ्जालमा फ्रान्सका हिंसात्मक प्रदर्शनका दृश्यहरू व्यापक रूपमा फैलिएका थिए। सम्भावित तोडफोड र लुटपाटलाई ध्यानमा राख्दै जर्मनीका केही पसलले आफ्ना सिसा तथा झ्यालमा काठका फल्याक राखेर सुरक्षा व्यवस्था मिलाएका थिए। प्रहरीले पनि विभिन्न क्षेत्रमा निगरानी बढाएको थियो।
हेसे राज्यका गृहमन्त्री रोमन पोसेक तथा सीडीयूका नेताहरूले जर्मनीमा फ्रान्समा देखिएका जस्ता आगजनी, लुटपाट र प्रहरीमाथिका आक्रमण हुन नदिन आवश्यक कदम चाल्ने बताएका थिए।
यद्यपि प्रहरी अधिकारी तथा प्रहरी संगठनहरूले साँझ भएका हिंसात्मक घटनामा मूल जेनजी आन्दोलनकारीभन्दा मास्क लगाएका बाहिरी वामपन्थी अतिवादी समूहको संलग्नता रहेको बताएका छन्।
आन्दोलन आयोजक समूह ‘जेनजी रेगेल्ट’ ले पनि हिंसात्मक गतिविधिको विरोध गरेको छ। समूहले फ्रान्स र बेल्जियममा देखिएका तोडफोड तथा विनाशकारी गतिविधि आफ्नो आन्दोलनको उद्देश्य नभएको स्पष्ट पारेको छ। हिंसात्मक घटनामा अतिवादी समूह जिम्मेवार रहेको आयोजकको दाबी छ।
समूहकी प्रवक्ता लिना फ्रिड्रिखले आन्दोलनको मुख्य उद्देश्य युद्ध र जबर्जस्तीको सट्टा शान्ति तथा स्वतन्त्रताको पक्षमा आवाज उठाउनु रहेको बताएकी छन्।
उनका अनुसार युवाहरूले स्वास्थ्य र शिक्षा प्रणालीमा थप सहयोग, अनिवार्य सैन्य सेवाको अन्त्य तथा आर्थिक भारको न्यायोचित वितरणको माग गरिरहेका छन्।
युरोपका विभिन्न देशमा फरक–फरक कारणले सुरु भएका जेनजी प्रदर्शनले अहिले शिक्षा, आवास, रोजगारी, स्वास्थ्य सेवा, भ्रष्टाचार नियन्त्रण र आर्थिक न्यायजस्ता साझा मुद्दालाई केन्द्रमा ल्याएका छन्। नयाँ पुस्ताले आफ्नो भविष्य सुरक्षित बनाउन राज्यबाट ठोस कदमको अपेक्षा गरिरहेको सन्देश यी आन्दोलनमार्फत व्यक्त भइरहेको छ।