कौडा खेलमा प्रयोग गरिने वस्तु समुद्रमा पाइने सानो शङ्ख अर्थात् कौडीको खोल हो। इतिहासमा कौडीलाई विभिन्न देश तथा समुदायले हजारौँ वर्षसम्म मुद्रा र वस्तु विनिमयको माध्यमका रूपमा प्रयोग गरेको प्रमाण भेटिन्छ।
ब्रिटिस म्युजियममा चीनको शाङ र झोउ सभ्यतासँग सम्बन्धित करिब ईसापूर्व १६०० देखि १००० बीचका कौडीहरू मुद्रा प्रयोजनमा प्रयोग भएको प्रमाणका रूपमा सुरक्षित रहेको उल्लेख छ।
त्यस्तै, हिन्द महासागर क्षेत्र हुँदै माल्दिभ्सबाट बंगाल, म्यानमार र दक्षिणपश्चिम चीनसम्म कौडीको व्यापारिक सञ्जाल फैलिएको तथ्य पनि ब्रिटिस म्युजियमले अभिलेख गरेको छ।
यसले प्राचीन समयमा कौडी सामान्य खेल सामग्री नभई आर्थिक कारोबार र सम्पत्तिको मूल्यसँग समेत जोडिएको वस्तु रहेको देखाउँछ।
समृद्धि र शुभताको प्रतीकका रूपमा कौडी
कौडीको आर्थिक महत्त्वसँगै यसलाई शुभता, धन र समृद्धिको प्रतीकका रूपमा समेत लिने परम्परा विकास भएको पाइन्छ। दक्षिण एसियाका विभिन्न समुदायमा कौडीलाई धार्मिक तथा सांस्कृतिक महत्त्वका साथ प्रयोग गर्ने गरिएको छ।
समयक्रममा कौडी खेलमा अङ्क गणना गर्ने साधन, गोटी तथा पासाको विकल्पका रूपमा पनि प्रयोग हुन थाल्यो। दक्षिण भारत र श्रीलंकाका परम्परागत खेलहरूमा कौडी प्रयोग भएको प्रमाण ब्रिटिस म्युजियमका सङ्ग्रहमा भेटिन्छ।
यही ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक पृष्ठभूमिबाट नेपालमा कौडी प्रयोग गरेर खेलिने परम्परागत खेलको विकास भएको मानिन्छ। अहिले तिहारसँग जोडिएर चर्चित रहेको यही खेललाई कौडा भन्ने गरिन्छ।