कांग्रेसको वैधानिकता विवादबीच देउवा समूहको रणनीति : असन्तुष्ट र पराजित नेता फर्काउने प्रयास

काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसभित्र नेतृत्वको आधिकारिकतासम्बन्धी विवाद जारी रहँदा निवर्तमान सभापति शेरबहादुर देउवा पक्षले आफ्नो राजनीतिक शक्ति विस्तार गर्न असन्तुष्ट नेता तथा कार्यकर्तालाई पुनः समूहमा ल्याउने प्रयास तीव्र पारेको छ। पार्टीको आधिकारिकतासम्बन्धी विषय सर्वोच्च अदालतमा विचाराधीन रहेकाले दुवै पक्ष आ–आफ्नो संगठन बलियो बनाउने रणनीतिमा जुटेका छन्।

कांग्रेसको संस्थापन पक्षले असोज १८ देखि २३ गतेसम्म काठमाडौंमा १५औँ महाधिवेशन सम्पन्न गरी गगनकुमार थापाको नेतृत्वमा २३१ सदस्यीय केन्द्रीय कार्यसमिति चयन गरेको छ। यता देउवा पक्षले मंसिर २१ देखि २३ गतेसम्म छुट्टै महाधिवेशन गर्ने तयारी गर्दै मातहतका तहमा अधिवेशन सञ्चालन गरिरहेको छ।

सहमतिअनुसार जिम्मेवारी नपाएको असन्तुष्टि

थापाको नेतृत्वमा भएको महाधिवेशनअघि देउवा पक्षका केही वरिष्ठ नेताहरू संस्थापन पक्षमा सहभागी भएका थिए। १४औँ महाधिवेशनबाट सहमहामन्त्री बनेकी महालक्ष्मी उपाध्याय ‘डिना’, बालकृष्ण खाण, मीन विश्वकर्मा, रामहरि खतिवडा, गण्डकीका मुख्यमन्त्री सुरेन्द्रराज पाण्डे, ईश्वरी न्यौपाने, सीता गुरुङ र जीवनबहादुर शाहीसहितका नेताहरू उक्त महाधिवेशनमा सहभागी भएका थिए।

महाधिवेशनमा सुरेन्द्रराज पाण्डे, उपाध्याय र गुरुङले विभिन्न पदमा उम्मेदवारी दिए पनि सफलता हासिल गर्न सकेनन्। त्यसपछि आफूहरूसँग भएको सहमति कार्यान्वयन नभएको भन्दै उक्त समूहका केही नेता असन्तुष्ट बनेको बताइएको छ।

ती नेताहरूको असन्तुष्टिले कांग्रेसभित्रको शक्ति समीकरणमा थप प्रभाव पार्न सक्ने देखिएको छ। यही परिस्थितिलाई ध्यानमा राख्दै देउवा पक्षले आफ्नो समूहबाट बाहिरिएका नेताहरूलाई पुनः फर्काउने प्रयास गरिरहेको छ।

फर्किन चाहने सबैलाई स्वागत गर्ने देउवा पक्षको भनाइ

देउवा पक्षका नेता एनपी साउदले अर्को समूहमा गएका नेताहरूसँग वैचारिक वा व्यक्तिगत दुश्मनी नरहेको बताएका छन्। कांग्रेसको विचार, सिद्धान्त, इतिहास र भविष्यप्रतिको दृष्टिकोणमा सबैको आधार समान रहेको उल्लेख गर्दै उनले फर्किन चाहने नेताहरूलाई स्वागत गरिने स्पष्ट पारे।

साउदका अनुसार आफ्नो समूहको संगठन विस्तार र महाधिवेशनको तयारीलाई पनि तीव्रता दिइएको छ। उनले करिब ६ हजार १०७ वडामा अधिवेशन सम्पन्न भइसकेको जानकारी दिएका छन्।

देउवा पक्षको सम्पर्क कार्यालयबाट प्राप्त विवरणअनुसार ४८० पालिका, १७० प्रदेशसभा क्षेत्र, ८५ प्रतिनिधिसभा निर्वाचन क्षेत्र र आठ जिल्लामा अधिवेशन सम्पन्न भएका छन्। कात्तिक ३० गतेभित्र सबै जिल्लाको अधिवेशन सक्ने लक्ष्य राखिएको साउदले बताएका छन्।

विशेष महाधिवेशनपछि संस्थापन पक्षमा पुगेका केही नेता वैचारिक रूपमा सहज नभए पनि विभिन्न कारणले त्यता गएको साउदको भनाइ छ। उनीहरू पुरानै समूहमा फर्किए विभेद नगरी स्वागत गर्ने र त्यसका लागि पहल जारी राख्ने उनले बताएका छन्।

शशांक कोइरालामार्फत पनि संवादको प्रयास

देउवा पक्षले संस्थापनको महाधिवेशनमा सहभागी भएर पराजित भएका नेताहरूसँग पनि संवाद अघि बढाएको छ। समानान्तर महाधिवेशन आयोजक समितिका संयोजक तथा पूर्वमहामन्त्री डा. शशांक कोइरालाले केही नेतासँग अनौपचारिक भेटघाट गरिसकेको र अन्यसँग छलफलको तयारी भइरहेको उनको सचिवालयले जनाएको छ।

सचिवालयका अनुसार छलफलपछि देउवा पक्षमा फर्किने नेताहरूको विवरण सार्वजनिक गर्ने तयारी छ। यस पहललाई महाधिवेशनअघि संगठनात्मक आधार फराकिलो बनाउने प्रयासका रूपमा हेरिएको छ।

देउवा पक्षमा रहेका प्रमुख नेताहरू

कांग्रेसको संस्थापन पक्षले नयाँ कार्यसमिति चयन गरिसके पनि देउवा पक्षले चुनदेवीस्थित सम्पर्क कार्यालयबाट आफ्ना गतिविधि सञ्चालन गरिरहेको छ। छुट्टै महाधिवेशनका लागि डा. शशांक कोइरालाको संयोजकत्वमा आयोजक समिति गठन गरिएको छ।

देउवा पक्षमा निवर्तमान सभापति शेरबहादुर देउवासँगै डा. शशांक कोइराला, कृष्ण सिटौला, विमलेन्द्र निधि र प्रकाशमान सिंहलगायतका नेताहरू रहेका छन्। देउवा पत्नी डा. आरजु राणा देउवा, आनन्द ढुंगाना, उमाकान्त चौधरी, एनपी साउद, विजयकुमार गच्छदार, रमेश लेखक, मोहनबहादुर बस्नेत, शंकर भण्डारी, दीपक खड्कालगायतका नेता पनि उक्त समूहमा छन्।

यसैगरी निवर्तमान केन्द्रीय सदस्यहरू तथा विभिन्न प्रदेश र जिल्लाका नेताहरू पनि देउवा पक्षमा रहेको बताइएको छ। सुदूरपश्चिम प्रदेश सभापति वीरबहादुर बलायरसहित केही जिल्ला सभापतिहरूको साथले उक्त समूहको संगठनात्मक आधारलाई बलियो बनाएको छ।

यद्यपि, १४औँ महाधिवेशनबाट उपसभापतिमा निर्वाचित पूर्णबहादुर खड्का भने संस्थापन पक्षका गतिविधिमा सहभागी भएका छैनन्। तर, उनी देउवा पक्षको समानान्तर महाधिवेशनसम्बन्धी गतिविधिमा पनि पछिल्लो समय सक्रिय देखिएका छैनन्।

शेखर कोइराला समूहको प्राथमिकता पार्टी एकता

कांग्रेसका दुई पक्षबीच संगठन विस्तार र नेतृत्वको वैधानिकतासम्बन्धी प्रतिस्पर्धा चलिरहेका बेला डा. शेखर कोइराला नेतृत्वको समूहले भने दुवै पक्षबाट अलग रहेर पार्टी एकताको पक्षमा उभिने संकेत दिएको छ।

डा. कोइरालाको समूहमा बलबहादुर केसी, बद्री पाण्डे, सञ्जय गौतम र सरिता प्रसाईंसहितका नेताहरू रहेका छन्। कोइरालाले पार्टी एकताको मुद्दालाई प्राथमिकतामा राख्दै तिहारपछि देशव्यापी भ्रमण गर्ने योजना बनाएको बताएका छन्।

उनको भनाइमा, कुनै पनि पक्षको महाधिवेशनमा सहभागी हुनुभन्दा पार्टीलाई एकताबद्ध बनाउने वातावरण तयार गर्नु अहिलेको मुख्य आवश्यकता हो। त्यसका लागि देशभरका नेता तथा कार्यकर्ताको धारणा बुझ्ने उनको योजना छ।

कांग्रेसभित्रको आगामी राजनीतिक समीकरण सर्वोच्च अदालतको निर्णय, दुवै पक्षको संगठनात्मक तयारी र असन्तुष्ट नेताहरूको रोजाइमा निर्भर रहने देखिन्छ। आधिकारिकतासम्बन्धी विवादको टुङ्गो नलाग्दासम्म दुवै पक्षले आफ्नो समर्थन आधार बलियो बनाउने प्रयासलाई निरन्तरता दिने सम्भावना छ।