जहाँ लाखौँ भक्तजनको जयजयकार, लाखे नाचको घन्किएको धिमे बाजा, पुलुकिसीको दौडधुप र सुगन्ध फैलिनेछ, त्यही वसन्तपुर आजको रात भने गहिरो ध्यानमग्न शान्तिमा डुबेको छ।
पूर्वसन्ध्यामा खिचिएका यी दृश्यहरूमा वसन्तपुर कुनै अन्तर्राष्ट्रिय खुला कला संग्रहालयभन्दा कम देखिँदैन। वर्षाको पानीले सडक र पेटीहरू पखालेको छ। बन्द पसल, किनारमा लामवद्ध सजाइएका बिरुवाका गमला र ऐतिहासिक ल्याम्प पोस्टहरूले वातावरणलाई निकै रोमान्टिक र पवित्र बनाएका छन्।
इन्द्रजात्राको प्रमुख आकर्षण भनेकै राष्ट्रका जीवित देवी श्री कुमारी, श्री गणेश र श्री भैरवको रथयात्रा हो। सेतो नियोक्लासिकल शैलीको गद्दी बैठक भवनको ठीक अगाडि तीनवटै काठका विशाल रथहरू लामवद्ध तम्तयार राखिएका छन्।
मौसमको प्रतिकूलतालाई ध्यानमा राख्दै रथहरूलाई वाटरप्रुफ त्रिपाल र प्लास्टिकले ओढाइएको छ भने काठमाडौं महानगरपालिका र नेपाल प्रहरीले सुरक्षाका लागि रातो–सेतो कोन तथा डोरीको घेरा हालेका छन्। काठका ठूला पाङ्ग्राहरूमा तेल लगाइएको छ र रथ तान्न प्रयोग हुने बाक्ला डोरीहरू बाँधिएका छन्।
हनुमानढोका दरबार क्षेत्रमा अवस्थित विशाल श्वेत भैरवको मुखाकृति वर्षको आठ दिन मात्रै सर्वसाधारणको दर्शनका लागि खोलिने गर्दछ। पूर्वसन्ध्यामै भैरवको मुखौटोलाई रंगरोगन गरी ताजा सयपत्री र मखमली फूलका विशाल माला तथा हरिया केराका थामले सुसज्जित गरिएको छ।
उता, नजिकै रहेको भय र न्यायका देवता मानिने कालभैरवको मूर्तिअगाडि पनि रातको समयमा घ्युका दीप प्रज्वलन गरिएको छ।
विगतका वर्षहरूभन्दा यसपालिको इन्द्रजात्राको पूर्वसन्ध्या अझ व्यवस्थित र चिटिक्क देखिएको छ। काठमाडौं महानगरपालिकाले जुद्ध सडक (न्यूरोड)देखि वसन्तपुरसम्मको सडकलाई सवारीमुक्त पदमार्ग बनाउँदै परम्परागत ढुङ्गा बिछ्याएको छ।
सडकमा झुण्डिएका अव्यवस्थित तारहरू हटाइएका छन्। पसलका सटरमाथि एकैनासका सुनौलो प्रकाश दिने बत्तीका लडीहरू जडान गरिएका छन्। वर्षाले भिजेको सडकमा त्यसको परावर्तन पर्दा सिंगो सडक नै सुनको नदीझैँ चम्किएको भान हुन्छ।
इन्द्रजात्रा केवल काठमाडौंको नेवार समुदायको मात्र पर्व नभई सम्पूर्ण नेपालको राष्ट्रिय गौरवको जात्रा हो। स्वर्गका राजा इन्द्र आफ्नी आमा बसुन्धराका लागि पारिजातको फूल टिप्न धर्तीमा आउँदा चोर सम्झेर बाँधिएको र पछि वर्षा तथा शीतका रूपमा आशीर्वाद दिएको पौराणिक कथा यस जात्रासँग जोडिएको छ।
वसन्तपुरको यो पूर्वसन्ध्याको शान्त झिलिमिलीले भोलि आउने उल्लासमय जनलहरको भव्य स्वागत गरिरहेको छ। सम्पदा, कला, वर्षा र प्रकाशको यो अनुपम संगमले काठमाडौं किन संसारकै अद्वितीय सांस्कृतिक सहर हो भन्ने तथ्यलाई पुनः उजागर गरेको छ।
