अर्जेन्टिनामा समुद्र गायब भएको होइन, अस्वाभाविक रूपमा पछाडि हटेको हो

काठमाडौं । सामाजिक सञ्जालमा पछिल्लो समय अर्जेन्टिनाको समुद्र नै अचानक गायब भएको दाबी गरिएका भिडियोहरू भाइरल भइरहेका छन्। भिडियोमा समुद्रको पानी निकै परसम्म पछाडि हटेको र सामान्यतया पानीमुनि रहने ठूलो चट्टानी भूभाग देखिएपछि कतिपयले यसलाई ‘समुद्र सुक्यो’ वा ‘समुद्र गायब भयो’ भन्दै प्रचार गरेका छन्।

तर, तथ्य भने त्यस्तो छैन। अर्जेन्टिनाको समुद्र गायब भएको वा स्थायी रूपमा सुकेको होइन। अगस्ट २०२६ को सुरुवातमा अर्जेन्टिनाको मार देल प्लाता स्थित पुन्टा मोगोटेस क्षेत्रको समुद्र असामान्य रूपमा पछाडि हट्दा समुद्रमुनि रहने प्राकृतिक चट्टानी संरचना सतहमा देखिएको हो।

स्थानीय सञ्चारमाध्यमका अनुसार पानीको सतह असामान्य रूपमा घटेपछि रेस्टिङ्गा डेल फारो नामको ठूलो प्राकृतिक चट्टानी संरचना देखिएको थियो। सामान्य अवस्थामा यो संरचना समुद्रको पानीमुनि रहने भएकाले धेरै मानिसले पहिलोपटक देख्दा नयाँ टापु वा समुद्रबाट नयाँ जमिन निस्किएको ठानेका थिए।
किन पछाडि हट्यो समुद्र ?

विशेषज्ञ तथा स्थानीय रिपोर्टहरूका अनुसार यो घटना असामान्य रूपमा घटेको समुद्री सतह, ज्वारभाटा र मौसमजन्य अवस्थाको संयुक्त प्रभाव हो। समुद्रतर्फबाट बाहिरतिर बहने शक्तिशाली हावाले तटीय क्षेत्रको सतही पानीलाई खुला समुद्रतर्फ धकेल्दा समुद्रको किनारमा पानीको सतह अस्थायी रूपमा घट्न सक्छ। यससँगै कम ज्वार र वायुमण्डलीय चापमा भएको परिवर्तनले पानी थप पछाडि हटेको देखिन्छ।

यस घटनालाई समुद्र सुक्नु वा समुद्र पृथ्वीभित्र पस्नुका रूपमा बुझ्नु गलत हुने तथ्य जाँचहरूले उल्लेख गरेका छन्। पानीको सतह सामान्य अवस्थामा फर्किएपछि समुद्रमुनि रहेको चट्टानी संरचना फेरि पानीले ढाकिएको थियो।
के यो नयाँ टापु हो?

होइन। सामाजिक सञ्जालमा ‘नयाँ टापु देखा परेको दाबी गरिए पनि त्यो नयाँ भू–भाग बनेको होइन। देखिएको संरचना लामो समयदेखि समुद्रमुनि रहेको रेस्टिङ्गा डेल फारो नामको प्राकृतिक चट्टानी संरचना हो। समुद्रको पानी असामान्य रूपमा घटेपछि मात्र यसको ठूलो हिस्सा देखिएको हो।

के यो सुनामीको संकेत हो?

समुद्र अचानक पछाडि हट्दा सुनामीको आशंका हुनु स्वाभाविक भए पनि मार देल प्लातामा देखिएको यो घटना सुनामीको संकेत भएको प्रमाण छैन। सुनामीमा समुद्रको पानी प्रायः भूकम्प वा समुद्रमुनिको पहिरोजस्ता घटनापछि छोटो समयमै असामान्य रूपमा पछाडि हट्न सक्छ। तर अर्जेन्टिनाको यो घटनामा मौसम, हावा र ज्वारभाटाको अवस्थाले मुख्य भूमिका खेलेको रिपोर्टहरूमा उल्लेख छ।

यसर्थ, सामाजिक सञ्जालमा फैलिएको ‘अर्जेन्टिनामा समुद्र गायब भयो’ भन्ने दाबी भ्रामक हो। वास्तविकता भनेको केही समयका लागि समुद्रको पानी असामान्य रूपमा पछाडि हट्नु र त्यसक्रममा सामान्यतया पानीमुनि रहने प्राकृतिक चट्टानी संरचना देखिनु हो।

भिडियो वास्तविक भए पनि त्यससँग जोडिएको ‘समुद्र नै गायब भयो’ भन्ने व्याख्या भने गलत हो।