काठमाडौँ । फ्रान्सेली फुटबल स्टार किलियन एम्बाप्पेले चीनका पूर्वनेता माओ त्सेतुङबारे गरेको टिप्पणीलाई लिएर विवाद चर्किएपछि उनले आबद्ध क्लब रियल मड्रिड तथा स्पेनिस फुटबल लिग ला लिगाले पनि माफी मागेका छन्। यद्यपि, यस घटनाले चीनमा उनीहरूको प्रतिष्ठा र व्यावसायिक सम्बन्धमा पारेको असर तत्काल सुधार हुने सम्भावना कम रहेको विज्ञहरूको विश्लेषण छ।

हालै सार्वजनिक भएको एउटा भिडिओमा एम्बाप्पेले माओसँग तुलना गरिएको इन्टरनेट मिमबारे रमाइलो लागेको प्रतिक्रिया दिएको देखिएको छ। उनको उक्त अभिव्यक्तिलाई लिएर चीनमा आलोचना सुरु भएपछि विवादले अन्तर्राष्ट्रिय रूप लिएको हो।

माओ चीनको कम्युनिस्ट क्रान्तिका प्रमुख नेता तथा जनवादी गणतन्त्र चीनका संस्थापक हुन्। उनको शासनकालसँग जोडिएका ऐतिहासिक घटनाका कारण उनको व्यक्तित्वबारे सार्वजनिक टिप्पणी गर्नु चीनमा संवेदनशील विषय मानिन्छ।

एम्बाप्पेको अभिव्यक्तिपछि चिनियाँ सामाजिक सञ्जाल र सञ्चारमाध्यममा आलोचना बढेको छ। केही चिनियाँ कम्पनीले उनीसँगको व्यावसायिक सम्बन्ध अन्त्य गरेको खबर सार्वजनिक भएका छन्। सरकारी टेलिभिजन सीसीटीभीबाट स्पेनिस ला लिगाका खेलको प्रसारणसमेत प्रभावित हुने बताइएको छ।

विवाद बढेको दुई दिनभित्रै एम्बाप्पे, रियल मड्रिड र ला लिगाले माफी मागेका थिए। चीनको विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ताले पनि एम्बाप्पेको माफीलाई गम्भीरतापूर्वक लिइएको बताएका छन्।

माफीले मात्रै विवाद अन्त्य नहुने विश्लेषण

खेलकुद टिप्पणीकार यान छियाङका अनुसार यस घटनाले चीनमा रियल मड्रिड र ला लिगाको छविमा असर पारेको छ। सामाजिक सञ्जालमार्फत विवाद तीव्र गतिमा फैलिने भएकाले माफी माग्दैमा जनस्तरमा उत्पन्न प्रतिक्रिया तत्काल साम्य नहुन सक्ने उनको भनाइ छ।

उनले माफी माग्नु सकारात्मक कदम भए पनि त्यसले विवाद पूर्ण रूपमा समाधान नहुने बताएका छन्। सम्बन्ध सुधारका लागि आगामी दिनमा सम्बन्धित पक्षले देखाउने व्यवहार महत्त्वपूर्ण हुने उनको विश्लेषण छ।

चीनमा विदेशी खेलकुद संस्था राजनीतिक रूपमा संवेदनशील विषयका कारण विवादमा परेको यो पहिलो घटना भने होइन। सन् २०१९ मा अमेरिकी बास्केटबल लिग एनबीएका ह्युस्टन रकेट्सका तत्कालीन महाप्रबन्धक ड्यारिल मोरेले हङकङका प्रदर्शनकारीको समर्थनमा सामाजिक सञ्जालमा टिप्पणी गरेपछि चीनमा एनबीएका खेल प्रसारणमा अवरोध आएको थियो।

उक्त विवादपछि चीनमा एनबीएका खेलको प्रसारण एक वर्षभन्दा बढी समय रोकिएको थियो। त्यसपछि क्रमशः प्रसारण पुनः सुरु भएको थियो। अस्ट्रेलियन नेसनल युनिभर्सिटीकी प्राध्यापक डेबी चानले यस्ता घटनालाई चीनमा देखिने उपभोक्ता राष्ट्रवादसँग जोडेर व्याख्या गरेकी छन्।

चीनको बजारसँग जोडिएको ठूलो व्यावसायिक स्वार्थ

एम्बाप्पे र रियल मड्रिडका लागि चीन महत्त्वपूर्ण बजार हो। चीनमा उनको लोकप्रियता र क्लबको व्यावसायिक उपस्थितिका कारण पछिल्लो विवादले विज्ञापन, प्रायोजन तथा खेल प्रसारणबाट हुने आम्दानीमा असर पार्न सक्ने आकलन गरिएको छ।

रियल मड्रिडसँग सम्बन्धित पत्रिका मार्काका अनुसार क्लबले जर्सी तथा अन्य सामग्री बिक्रीबाट प्राप्त गर्ने आम्दानीको १० देखि १५ प्रतिशत हिस्सा चीनबाट प्राप्त गर्छ। क्लबका प्रमुख प्रायोजकहरूमध्ये चिनियाँ कम्पनीहरू पनि रहेका छन्।

त्यस्तै, ला लिगाको अन्तर्राष्ट्रिय प्रसारण अधिकारबाट हुने आम्दानीमा चीनलगायतका बजारको महत्त्वपूर्ण योगदान रहेको बताइएको छ। त्यसैले प्रसारणमा अवरोध आएमा स्पेनिस फुटबलको व्यावसायिक क्षेत्रमा समेत असर पर्न सक्ने देखिएको छ।

बेइजिङस्थित खेलकुद परामर्श कम्पनीका संस्थापक एडम झाङका अनुसार तत्काल माफी माग्नु सम्बन्ध सुधारको प्रारम्भिक कदम हो। तर, चीनमा ला लिगाको प्रसारणसम्बन्धी निर्णय र त्यसको अवधि आगामी दिनमा सम्बन्धित पक्षले गर्ने पहलबाट प्रभावित हुन सक्ने उनको भनाइ छ।

छवि पुनःस्थापना चुनौतीपूर्ण

चीनमा एम्बाप्पेको तस्बिर विभिन्न उत्पादन र विज्ञापन अभियानमा प्रयोग हुँदै आएको छ। त्यसैले विवादले उनको व्यक्तिगत ब्रान्ड र व्यावसायिक साझेदारीमा पार्ने प्रभावलाई पनि महत्त्वका साथ हेरिएको छ।

टिप्पणीकार यान छियाङले एम्बाप्पेको छवि चीनमा पहिलेकै अवस्थामा फर्किन समय लाग्न सक्ने बताएका छन्। उनका अनुसार छोटो अवधिमा सुधार हुने अपेक्षा गर्न कठिन छ। सम्बन्धित पक्षले आगामी दिनमा गर्ने व्यवहार र विश्वास पुनःस्थापनाका लागि चाल्ने कदमले नै दीर्घकालीन परिणाम निर्धारण गर्नेछ।

यस घटनाले अन्तर्राष्ट्रिय खेलाडी तथा खेल संस्थाका लागि ठूलो बजारमा व्यावसायिक गतिविधि सञ्चालन गर्दा सांस्कृतिक र राजनीतिक संवेदनशीलतालाई ध्यान दिनुपर्ने चुनौती फेरि उजागर गरेको छ।